Besinler ve Özellikleri
Besin içeriklerini ve görevlerini tanı; taze ve dengeli beslenme, bilinçli alışveriş, besin israfı ve dumansız yaşam konularını günlük yaşamla ilişkilendir.
Bir otomobil hareket etmek için yakıta ihtiyaç duyar. Vücudumuz da hareket etmek, büyümek, gelişmek ve yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için besinlere ihtiyaç duyar.
Bu konuda öğreneceklerin
- Besin içeriklerini görevlerine göre sınıflandırırsın.
- Su ve minerallerin bütün besinlerde bulunduğu çıkarımını yaparsın.
- Taze besin seçimi, bilinçli alışveriş ve dengeli beslenmeyi günlük yaşamla ilişkilendirirsin.
- Besin israfını azaltmak ve dumansız yaşamı desteklemek için sorumluluk alırsın.
01 — Besinlere neden ihtiyacımız var?
Oyun oynarken, koşarken ve ders çalışırken enerji kullanırız. Büyüme, gelişme ve vücudun kendini onarması için de besinlere ihtiyaç duyarız.
02 — Besin içeriklerini keşfet
| Besin içeriği | Temel görevi | Örnekler |
|---|---|---|
| Protein | Yapıcı ve onarıcı | Et, süt, yumurta, balık, mercimek, nohut |
| Karbonhidrat | Enerji verici | Ekmek, bulgur, pirinç, makarna, patates, muz |
| Yağ | Enerji verici; vücut ısısının korunmasına yardımcı | Zeytin, ceviz, fındık, tereyağı |
| Vitamin | Düzenleyici | Meyve ve sebzeler |
| Su ve mineraller | Düzenleyici | Bütün besinlerde bulunur |
03 — Proteinler
Proteinler büyüme, gelişme ve vücudun onarılmasında görev alır. Kemik ve kasların gelişmesine, yaraların iyileşmesine ve vücudun korunmasına katkı sağlar. Protein yalnız hayvansal besinlerde değil, kuru baklagiller ve tahıllar gibi bitkisel besinlerde de bulunabilir.
04 — Karbonhidratlar ve yağlar
Karbonhidratlar önemli enerji kaynaklarımızdandır. Yağlar da enerji verir ve vücut ısısının korunmasına yardım eder. Vücudumuzun yağa ihtiyacı vardır; önemli olan farklı besinleri dengeli tüketmektir.
05 — Vitaminler, su ve mineraller
Vitaminler vücudumuzun düzenli çalışmasına ve korunmasına katkı sağlar. Su yaşamsal faaliyetlerde ve vücut sıcaklığının düzenlenmesinde görev alır. Mineraller büyüme ile diş ve kemiklerin sağlığı için önemlidir.
06 — Taze ve doğal besinler
Sağlıklı yaşam için besinlerin taze, temiz ve uygun koşullarda saklanmış olması önemlidir. Bozulduğundan şüphelendiğin bir besini tatma veya yüzüne yaklaştırarak koklama; bir yetişkine haber ver.
07 — Bilinçli gıda alışverişi
- Sebze ve meyvelerin taze görünmesine dikkat et.
- Paketli ürünlerde tarih bilgisini ve ürün etiketini kontrol et.
- Ambalajın sağlam olup olmadığına bak.
- Dondurulmuş ürünleri alışverişin sonuna doğru al ve uygun koşulda taşı.
- Ürünün uygun koşullarda satıldığından emin ol.
08 — Dengeli beslenme
Dengeli beslenme, farklı besin içeriklerinden vücudumuzun ihtiyacına uygun miktarlarda tüketmektir. Amaç kalori ezberlemek ya da tek bir mükemmel tabak oluşturmak değil, farklı besinlere uygun biçimde yer vermektir.
| Besin grubu | Hatırlatma |
|---|---|
| Tahıllar ve tahıl ürünleri | Günlük beslenmede önemli yer tutar. |
| Et ve süt ürünleri | Büyüme ve onarıma katkı sağlar. |
| Sebze ve meyveler | Düzenleyici içerikler bakımından zengindir. |
| Tatlılar ve yağlar | Gereğinden fazla tüketilmemelidir. |
09 — Besin israfını azaltalım
İhtiyaçtan fazla alınan ve kullanılmadan çöpe atılan besinler besin israfına neden olur. İhtiyacımız kadar almak, tabağımıza yiyebileceğimiz kadar koymak ve besinleri uygun koşullarda saklamak israfı azaltır.
10 — Alkol ve sigaranın zararları
Alkol sağlığa zarar verebilir, bağımlılık oluşturabilir ve karaciğer, beyin, böbrekler ile sindirim sistemi gibi vücudun birçok bölümünü olumsuz etkileyebilir.
Sigara sağlığa zarar verir ve bağımlılık oluşturur. Sigara dumanı akciğerler, ağız ve solunum yolları, kalp ve damarlar gibi birçok yapıyı olumsuz etkileyebilir.
Mini kontrol
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Su ve minerallerle ilgili hangisi doğrudur?
Aşağıdakilerden hangisi bilinçli ve dengeli bir beslenme davranışıdır?
Sigara dumanıyla ilgili hangisi doğrudur?
- 1Besinler hareket, büyüme, gelişme ve yaşamsal faaliyetler için gereklidir.
- 2Proteinler yapıcı-onarıcı; karbonhidrat ve yağlar enerji verici; vitamin, su ve mineraller düzenleyicidir.
- 3Bir besinde birden fazla içerik bulunabilir; su ve mineraller bütün besinlerde vardır.
- 4Tazelik, temizlik, uygun saklama ve bilinçli alışveriş sağlığımız için önemlidir.
- 5Dengeli beslenmede farklı besinlerden ihtiyaca uygun miktarda tüketiriz.
- 6İhtiyacımız kadar almak besin israfını azaltır.
- 7Alkol ve sigara sağlığa zarar verir; sigara dumanı çevredeki kişileri de etkiler.