Kimyasal Tepkimeler
Bileşiklerin kimyasal tepkimeyle oluştuğunu keşfet; tepkimeye girenleri ve ürünleri ayırt et, kütlenin korunumunu atom sayılarıyla açıkla.
Bir kâğıt yanarken alevler yükselir, kâğıt kararır ve geriye kül kalır. Bir önceki konuda bunun bir kimyasal değişim olduğunu, yani yeni maddelerin oluştuğunu öğrendin. Peki yeni maddeler nasıl oluşur? Tepkimeye giren maddelerin atomlarına ne olur? Bu konuda kimyasal tepkimelerin içinde neler olduğunu ve tepkime boyunca neyin değişmeden kaldığını keşfedeceksin.
Bu konuda öğreneceklerin
- Kimyasal özelliği ve kimyasal tepkimeyi açıklarsın.
- Bir tepkimede tepkimeye giren maddeleri ve ürünleri ayırt edersin.
- Bileşiklerin kimyasal tepkimeler sonucunda oluştuğunu örneklerle açıklarsın.
- Kimyasal tepkimelerde atom sayısının ve toplam kütlenin korunduğunu gösterirsin.
Kimyasal tepkime nedir?
Demir nemli ortamda havadaki oksijenle tepkimeye girer ve demir oksit denen pası oluşturur. Burada demir ve oksijen tepkimeye girerek pas adı verilen başka bir ürün oluşturmuştur. Pas, demirden de oksijenden de farklı bir maddedir.
Görseli büyütMaddenin iç yapısı, bileşimi ve başka maddeye dönüşebilmesi gibi özelliklerine kimyasal özellikler denir. Maddenin kimyasal özelliklerinde meydana gelen değişimler sonucunda yeni özellikte maddeler oluşur.
Tepkimede neler olur?
Kimyasal tepkime sırasında tepkimeye giren maddelerin atomları arasındaki bağlar kopar ve yeni bağlar oluşur. Kimyasal tepkimeye uğrayan maddelere tepkimeye girenler, oluşan yeni maddeye ise ürün ya da çıkan denir.
Yukarıdaki modelde A ve B maddeleri tepkimeye girer, tepkime sonucunda AB ortaya çıkar. A ile B’nin birleşmesiyle oluşan AB bir bileşiktir.
Çevremizdeki bileşikler
İçtiğimiz su ve yemeklerde kullandığımız tuz gibi pek çok madde, kimyasal tepkimeler sonucunda oluşan bileşiklerdir. Aşağıdaki modelde oksijen ve hidrojen moleküllerinin tepkimeye girerek su moleküllerini oluşturması gösterilmiştir.
Görseli büyütModelde tepkimeye girmeden önce 2 oksijen ve 4 hidrojen atomu vardır. Tepkimeden sonra da 2 oksijen ve 4 hidrojen atomu vardır. Atomlar kaybolmaz ya da yoktan var olmaz; yalnızca yeni bir düzenle bir araya gelerek su moleküllerini oluşturur.
Yanma bir kimyasal tepkimedir
Bir kömürü parçaladığında kömürün yalnızca şekli değişir. Kömür yandığında ise geriye kalan kül, kömürün özelliklerini taşımaz. Yanma sonucunda maddenin iç yapısı değişir ve yeni maddeler oluşur.
Görseli büyütEvlerde ve ocaklarda yakıt olarak kullanılan metan gazı da oksijenle tepkimeye girerek yanar. Bir metan molekülünde bir karbon ve dört hidrojen atomu vardır. Bir metan molekülü iki oksijen molekülüyle tepkimeye girdiğinde bir karbon dioksit molekülü ve iki su molekülü oluşur.
Görseli büyütKütlenin korunumu
Kimyasal tepkime sırasında tepkimeye giren ve çıkan maddelerdeki atom sayılarında bir değişiklik olmaz. Tepkimeye giren maddeler değişir; ancak bu maddeleri oluşturan atomların sayısı ve cinsi değişmez. Bu nedenle toplam kütle de değişmez.
Görseli büyütGünlük yaşamdan bir örnek: Gümüşün kararması
Zeynep, annesinin hediye ettiği gümüş kolyeyi bir ay boyunca kapalı bir takı kutusunda saklar. Kutuyu açtığında kolyenin parlaklığını kaybettiğini ve yüzeyinin hafifçe karardığını fark eder.
Mini kontrol
Demirin paslanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A ve B elementleri tepkimeye girerek AB bileşiğini oluşturuyor. AB için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir kimyasal tepkime sırasında atomlar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Metanın yanma tepkimesinde tepkimeye girenlerde toplam 4 oksijen atomu vardır. Ürünlerde (karbon dioksit ve su) toplam kaç oksijen atomu bulunur?
15 gram A maddesi, B maddesiyle tamamen tepkimeye girerek 70 gram tek bir ürün oluşturuyor. Başka ürün oluşmadığına göre kaç gram B kullanılmıştır?
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- 1Maddenin iç yapısı, bileşimi ve başka maddeye dönüşebilmesi gibi özelliklerine kimyasal özellik denir.
- 2Kimyasal tepkimede bir veya birden fazla maddenin kimyasal yapısı değişir ve yeni maddeler oluşur.
- 3Tepkimeye uğrayan maddelere tepkimeye girenler, oluşan yeni maddeye ürün (çıkan) denir.
- 4Tepkimede atomlar arasındaki bağlar kopar, yeni bağlar oluşur; atomların sayısı ve cinsi değişmez.
- 5Su, tuz ve pas gibi bileşikler kimyasal tepkimeler sonucunda oluşur; bileşikler kendilerini oluşturan maddelere benzemez.
- 6Kütlenin korunumu kanununa göre tepkimeye girenlerin toplam kütlesi, ürünlerin toplam kütlesine eşittir.