8. sınıf · 2. ünite

Adaptasyon

Canlıların yaşama ve üreme başarısını artıran kalıtsal özellikleri; varyasyon ve doğal seçilimle birlikte nesiller boyunca yorumla.

Adaptasyonların canlıların yaşama ve üreme başarısına etkisini açıklama20 dakika6 mini soru
Adaptasyon kapak görseli
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Adaptasyon

2:51 · 1080p
Videoyu ayrı aç
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Kutup tilkisinin küçük kulakları ve kalın kürkü soğuk ortamda ısı kaybını azaltırken çöl tilkisinin büyük kulakları ve ince kürkü sıcak ortamda ısı vermeyi kolaylaştırır. Bir özelliğin avantajı, canlının yaşadığı çevreye bağlıdır.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Adaptasyonu kalıtsal özellik, çevre ve yaşama başarısıyla ilişkilendirirsin.
  • Aynı işlev için farklı ortamlarda farklı adaptasyonlar gelişebileceğini açıklarsın.
  • Varyasyonun doğal seçilim için önemini yorumlarsın.
  • Doğal seçilimin nesiller boyunca nasıl işlediğini açıklarsın.
  • Adaptasyon ile modifikasyonu ayırt edersin.

01 — Adaptasyon nedir?

Bir canlının belirli bir çevrede yaşama ve üreme başarısını artıran kalıtsal özelliklere adaptasyon denir. Adaptasyonlar bir bireyin yaşamı sırasında ihtiyaca göre oluşmaz; popülasyonda bulunan kalıtsal farklılıkların nesiller boyunca seçilmesiyle yaygınlaşır.

Karlı ortamda kalın kürklü küçük kulaklı kutup tilkisi ile çölde ince kürklü büyük kulaklı çöl tilkisinin karşılaştırılmasıGörseli büyüt
Aynı canlı grubunda farklı çevreler, farklı kalıtsal özellikleri avantajlı hâle getirebilir.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Canlı ve ortamAdaptif özellikSağladığı yarar
Kutup ayısı / soğukKalın yağ tabakası ve kürkIsı kaybını azaltma
Çöl tilkisi / sıcakBüyük kulak ve ince kürkIsı kaybını kolaylaştırma
Kaktüs / kurakDikenleşmiş yaprak ve su depolayan gövdeSu kaybını azaltma ve su depolama
Nilüfer / suGeniş yüzen yapraklarIşıktan yararlanma ve gaz alışverişi

02 — Varyasyon

Aynı türün bireyleri arasında renk, büyüklük, gaga biçimi veya olgunlaşma süresi gibi farklılıklar görülür. Aynı türe ait canlılar arasında görülen bu farklılıklara varyasyon denir. Farklılıkların bazıları kalıtsal, bazıları çevrenin etkisiyle oluşabilir. Doğal seçilimde etkili olan kalıtsal varyasyonlar yavrulara aktarılabilir ve belirli çevre koşullarında bazı bireylere avantaj sağlayabilir.

03 — Doğal seçilim

  • Popülasyondaki bireyler arasında kalıtsal farklılıklar bulunur.
  • Çevre koşulları bazı farklılıkları avantajlı, bazılarını dezavantajlı hâle getirir.
  • Avantajlı özellik taşıyan bireyler ortalama olarak daha çok yaşar ve ürer.
  • Bu özelliklerin alelleri sonraki kuşaklara daha fazla aktarılır.
  • Nesiller boyunca popülasyonda avantajlı özelliğin görülme sıklığı artabilir.

04 — Adaptasyon ve modifikasyon

ÖzellikAdaptasyonModifikasyon
KalıtsallıkKalıtsaldırKalıtsal değildir
ZamanNesiller boyunca popülasyonda yaygınlaşırBireyin yaşamı içinde oluşabilir
Temel etkiYaşama ve üreme başarısını artırabilirÇevre fenotipi değiştirir
ÖrnekKaktüsün dikenleşmiş yapraklarıİnsanın güneşte bronzlaşması

Mini kontrol

Mini soru

Adaptasyon için en doğru tanım hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon · 1. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Çöl tilkisinin büyük kulakları hangi yararı sağlar?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon · 2. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Aynı tür bireyleri arasındaki kalıtsal farklılıklara ne ad verilir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon · 3. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Doğal seçilimde nesiller boyunca ne beklenir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon · 4. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Hangisi adaptasyon örneğidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon · 5. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Bir adada kuşların gaga kalınlığının kalıtsal olduğu belirlenmiştir. Sert tohumlar arttığında kalın gagalı kuşlar daha iyi beslenip daha çok ürer. Bu kuşların nesiller sonra yaygınlaşmasını en iyi açıklayan süreç hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Adaptasyon · 6. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Kısaca özet
  1. 1Adaptasyon, belirli çevrede yaşama ve üreme başarısını artıran kalıtsal özelliktir.
  2. 2Bir özelliğin avantajı çevre koşullarına bağlıdır.
  3. 3Varyasyon, aynı türe ait bireyler arasında görülen farklılıklardır; doğal seçilimde kalıtsal farklılıklar etkilidir.
  4. 4Doğal seçilim avantajlı kalıtsal özelliklerin nesiller boyunca yaygınlaşmasına yol açabilir.
  5. 5Adaptasyon popülasyon ve nesiller ölçeğinde; modifikasyon birey ve çevre etkisi ölçeğinde değerlendirilir.