8. sınıf · 1. ünite

İklim ve Hava Olayları

Hava olayları ile iklimi ayırt et; basınç, rüzgâr, nem ve yağış oluşumlarını açıklayarak iklim değişikliğini bilimsel verilerle değerlendir.

İklim ve hava olayları arasındaki farkı açıklama ve iklim değişikliğinin neden-sonuçlarını tartışma22 dakika6 mini soru
İklim ve Hava Olayları kapak görseli
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Hava Olayları

2:33 · 1080p
Videoyu ayrı aç
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Hava Olayları

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

İklim ve İklim Değişikliği

2:47 · 1080p
Videoyu ayrı aç
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve İklim Değişikliği

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Bugün yağmurlu olması bir hava olayıdır; bir bölgede kışların uzun yıllar boyunca ılık ve yağışlı geçmesi ise iklimle ilgilidir. Bu iki kavram aynı atmosfer olaylarını incelese de zaman ve alan ölçekleri farklıdır.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Hava olayı ile iklimi zaman, alan ve değişkenlik bakımından karşılaştırırsın.
  • Alçak ve yüksek basınç alanlarındaki hava hareketlerini açıklarsın.
  • Rüzgârın yönünü ve nemin yağış oluşumundaki rolünü yorumlarsın.
  • Meteoroloji ile klimatolojinin çalışma alanlarını ayırt edersin.
  • Küresel iklim değişikliğinin neden, sonuç ve çözüm yollarını değerlendirirsin.

01 — Hava olayı nedir?

Belirli bir yerde ve kısa bir zaman aralığında görülen sıcaklık, rüzgâr, nem, basınç ve yağış gibi atmosfer koşullarına hava olayı denir. Hava olayları kısa sürede değişebilir ve dar alanlarda farklılık gösterebilir. Hava olaylarının oluşumunu, değişimini ve nedenlerini inceleyen bilim dalına meteoroloji, bu alanda çalışan uzmanlara meteorolog denir.

02 — Nem ve yağış çeşitleri

Havadaki su buharı miktarı nem olarak adlandırılır ve higrometreyle ölçülür. Hava soğuduğunda su buharı yoğuşarak su damlacıklarına ya da kırağılaşarak buz kristallerine dönüşebilir; oluştuğu yere ve koşullara göre yağmur, kar, dolu, çiy, kırağı veya sis görülebilir.

OlayOluşum
YağmurBulutlardaki su damlacıklarının büyüyerek sıvı hâlde yeryüzüne düşmesi
KarBulutlardaki su buharının buz kristallerine dönüşüp yeryüzüne düşmesi
DoluBulut içindeki buz parçalarının hava akımlarıyla büyüyüp yeryüzüne düşmesi
ÇiySu buharının soğuk yüzeylerde sıvı damlacıklara dönüşmesi
KırağıSu buharının çok soğuk yüzeylerde buz kristallerine dönüşmesi
SisYeryüzüne yakın havadaki su buharının yoğuşarak çok küçük su damlacıkları oluşturması

03 — Basınç ve rüzgâr

Sıcak şehirde yükselen seyrek hava ile soğuk şehirde alçalan yoğun havayı ve aradaki rüzgâr yönünü gösteren modelGörseli büyüt
Bu görsel ısınma ve soğumaya bağlı basınç oluşumunun basit modelidir. Modelde sıcak yerde yükselen hava alçak, soğuk yerde alçalan hava yüksek basınçla ilişkilendirilir. Yüzey rüzgârı yüksek basınçtan alçak basınca yönelir. Gerçek hava olaylarında yalnız sıcaklık farkından basınç veya rüzgâr yönü belirlenemez.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

ÖzellikModelde alçak basınçModelde yüksek basınç
Bu modelde sıcaklıkDaha sıcakDaha soğuk
Havanın yoğunluğuDaha azDaha fazla
Dikey hava hareketiYükseliciAlçalıcı
Yüzeye uygulanan basınçHava yükselirken azalırHava alçalırken artar
Hava durumuGenellikle bulutlu; yağış ihtimali fazlaGenellikle açık; yağış ihtimali az

04 — İklim ve hava olaylarını karşılaştır

İklim, geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca gözlenen sıcaklık, basınç, nem, rüzgâr ve yağış gibi hava olaylarının ortalama ve genel özellikleridir. İklim normalleri hesaplanırken genellikle ardışık 30 yıllık veriler kullanılır. İklim tiplerini, özelliklerini, oluşum nedenlerini ve insan yaşamına etkilerini inceleyen bilim dalına iklim bilimi (klimatoloji), bu alanda çalışan uzmanlara iklim bilimci (klimatolog) denir.

ÖzellikHava olaylarıİklim
ZamanSaatler, günler veya kısa dönemlerUzun yıllar; iklim normalleri için genellikle 30 yıllık veriler
AlanDar ve yerelGeniş bölge
DeğişkenlikSık değişebilirGenel özellikleri yavaş değişir
Bilim dalıMeteorolojiKlimatoloji
UzmanMeteorologKlimatolog

Ülkemizde karasal iklim, Karadeniz iklimi ve Akdeniz iklimi görülür.

İklim tipiYazlarKışlar
Karasal iklimSıcak ve kurakSoğuk ve kar yağışlı
Karadeniz iklimiSerin; her mevsim yağış görülürKıyılarda ılık, yükseklerde soğuk
Akdeniz iklimiSıcak ve kurakIlık ve yağışlı

05 — Küresel iklim değişikliği

Sera etkisi Dünya'nın yaşanabilir sıcaklıkta kalmasına yardım eden doğal bir süreçtir. Fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma ve bazı üretim faaliyetleri atmosferdeki sera gazlarını artırdığında bu etki güçlenir. Dünya'nın uzun dönemli ortalama sıcaklığındaki artış küresel ısınma; bunun iklim sisteminde oluşturduğu geniş değişimler iklim değişikliği olarak adlandırılır.

NedenOlası sonuçÇözüm yaklaşımı
Fosil yakıt tüketimiSera gazlarının artmasıEnerji verimliliği ve temiz enerji
OrmansızlaşmaKarbon tutan alanların azalmasıOrmanları koruma ve ağaçlandırma
Aşırı tüketim ve atıkKaynak ve enerji kullanımının artmasıAzaltma, yeniden kullanma ve geri dönüşüm

Mini kontrol

Mini soru

“Önümüzdeki üç gün yağmur bekleniyor.” ifadesi hangi kavramla ilgilidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları · 1. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Havanın bağıl nemini ölçen araç hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları · 2. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Rüzgâr genel olarak hangi yönde eser?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları · 3. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Diğer etkilerin ihmal edildiği basit modelde ısınan havanın yoğunluğu azalır ve yerel alçak basınçla ilişkilendirilir. Bu hava genellikle nasıl hareket eder?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları · 4. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

İklimi inceleyen bilim dalı ve uzman eşleştirmesi hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları · 5. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

İklim değişikliğiyle mücadelede hangisi doğrudan sera gazı salımını azaltmaya yardımcı olur?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

İklim ve Hava Olayları · 6. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Kısaca özet
  1. 1Hava olayları kısa süreli ve yerel; iklim geniş bir bölgenin uzun yıllara ait ortalama ve genel hava koşullarıdır. İklim normalleri için genellikle 30 yıllık veriler kullanılır.
  2. 2Nem havadaki su buharı miktarıdır; yağış ve yoğunlaşma olayları farklı koşullarda oluşur.
  3. 3Isınma-soğuma modelinde alçak basınç yükselen, yüksek basınç alçalan havayla ilişkilendirilir; gerçek hava olaylarında başka etkenler de rol oynar.
  4. 4Rüzgâr yüksek basınçtan alçak basınca eser.
  5. 5Hava olaylarını meteoroloji, iklimi klimatoloji inceler.
  6. 6Güçlenen sera etkisi iklim değişikliğini hızlandırabilir; çözüm veriye dayalı ortak çaba gerektirir.
  7. 7Türkiye'de karasal iklim, Karadeniz iklimi ve Akdeniz iklimi görülür.