7. sınıf · 3. ünite

Solunum Sisteminin Sağlığı

Temiz havanın, düzenli sporun, dengeli beslenmenin ve bağımlılıktan uzak durmanın solunum sistemine etkisini incele, Yeşilay'ın rolünü ve güvenilir bilgi toplamayı keşfet.

FB.7.3.720 dakika6 mini soru
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Teneffüsten sonra kalabalık bir sınıfta havanın ağırlaştığını fark edebilirsin. Açık havada yürürken ise adımların hızlandıkça daha sık soluk alıp verirsin. Soluduğumuz hava ve günlük alışkanlıklarımız solunum sağlığını nasıl etkiler? Bu konuda solunum sağlığını destekleyen davranışları, bağımlılıkla mücadelede görev alan kurumları ve güvenilir bilgiye ulaşmanın yollarını keşfedeceksin.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Solunum sisteminin sağlığını korumak için gereken günlük alışkanlıkları tanımlarsın.
  • Dengeli beslenme, düzenli spor, temiz hava ve bağımlılık yapıcı maddelerin solunum sistemine etkilerini değerlendirirsin.
  • Bağımlılıkla mücadelede Yeşilay ve Sağlık Bakanlığının sunduğu destek ve uygulamaları açıklarsın.
  • Solunum sistemi sağlığıyla ilgili güvenilir kaynaklardan bilgi toplar, doğrular ve kaydedersin.

01 — Günlük yaşam alışkanlıkları solunum sistemini nasıl etkiler?

Solunum sistemi, havadaki oksijenin kana geçmesini ve karbon dioksidin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar. Günlük yaşamındaki şu alışkanlıklar solunum sağlığını destekler.

  • Temiz hava ve havalandırma. Hava kalitesi uygun olduğunda ev ve sınıf gibi kapalı ortamları havalandır. Egzoz, yoğun toz ve tütün dumanına maruz kalmayı azalt.
  • Yeterli ve dengeli beslenme. Farklı besin gruplarına yer vermek ve yeterli su içmek vücudun büyüme, gelişme ve günlük çalışma ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olur.
  • Yaşa uygun düzenli hareket. Yürüyüş, oyun ve spor sırasında çalışan kaslar daha çok oksijene ihtiyaç duyar. Bu sırada daha hızlı ya da daha derin soluk alıp verebilirsin. Düzenli hareket zamanla dayanıklılığı destekler.
  • Sosyal etkinlikler. Arkadaşlarınla yürüyüş yapmak veya hareketli bir oyuna katılmak, gün içinde daha çok hareket etmene ve stresle baş etmene yardımcı olabilir.
Dört kart temiz hava ve havalandırma, yeterli ve dengeli beslenme, yaşa uygun hareket ve hareketli sosyal etkinlikleri gösteriyor.Görseli büyüt
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Temiz havaya erişim, dengeli öğünler, düzenli hareket ve hareketli sosyal etkinlikler solunum sağlığını destekleyen alışkanlıklardır.

DİKKAT · Egzersiz sırasında soluk alıp verme hızlanabilirHareket ederken çalışan kaslarının oksijen ihtiyacı artar. Soluk alıp vermenin hızlanması buna verilen bir yanıttır. Yaşına uygun düzenli hareket, günlük etkinlikleri sürdürmene yardımcı olur.

ÖRNEK · Teneffüslerde sınıfı havalandırmakBir okulda öğrenciler, teneffüs sonunda sınıfın havasının ağırlaştığını fark ediyor. Dışarıdaki hava kalitesi uygunsa öğretmenleriyle birlikte sınıfa temiz hava girmesini sağlayacak bir yol planlayabilirler. Sence okulda temiz hava için hangi günlük davranış değiştirilebilir?

02 — Bağımlılık nedir ve hangi kurumlardan destek alınabilir?

Kişi bir maddeyi kullanmakta ya da bir davranışı sürdürmekte kontrol kaybı yaşıyor ve zarar görmesine karşın onu bırakmakta zorlanıyorsa bağımlılık söz konusu olabilir. Bağımlılık kişinin sağlığını, günlük işlerini ve yakınlarıyla ilişkilerini etkileyebilir. Böyle bir sorun yaşayan kişi, güvendiği bir yetişkinden ve ilgili uzmanlardan destek isteyebilir.

DİKKAT · Tütün dumanı sigara içmeyenleri de etkilerSigara dumanını soluyan kişiler, kendileri sigara içmeseler de dumandaki zararlı maddelere maruz kalabilir. Tütün dumanı solunum ve dolaşım sistemlerini olumsuz etkileyebilir.

Yeşilay, 5 Mart 1920’de Dr. Mazhar Osman Uzman ve arkadaşları tarafından Hilâl-i Ahdar adıyla kurulmuştur. Bugün tütün, teknoloji ve kumar gibi bağımlılıklara karşı eğitim ve farkındalık çalışmaları yürüten bir sivil toplum kuruluşudur. Kurumu, logosundaki yeşil zemin ve beyaz hilalden tanıyabilirsin.

Solda Yeşilay’ın yeşil zeminde beyaz hilalden oluşan logosu, sağda bağımlılığa karşı eğitim ve 115 YEDAM danışmanlık bilgisi bulunuyor.Görseli büyüt
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Yeşilay eğitim ve farkındalık çalışmaları yürütür, Yeşilay Danışmanlık Merkezleri üzerinden danışmanlık sunar.

Kurum veya uygulamaHangi durumda ve nasıl başvurulur?
Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM)Bağımlılıkla ilgili ücretsiz danışmanlık hakkında bilgi almak için 115 aranabilir.
ALO 171 Sigara Bırakma Danışma HattıSigarayı bırakmak isteyenler Sağlık Bakanlığının 171 numaralı hattını arayabilir.
Sigara bırakma poliklinikleriUygun poliklinik için MHRS veya ALO 182 üzerinden randevu alınabilir.
Yeşil DedektörTütün kullanımının yasak olduğu bir yerdeki ihlal uygulama üzerinden bildirilebilir.

03 — Solunum sistemi sağlığıyla ilgili güvenilir bilgiye nasıl ulaşırız?

Solunum sisteminin sağlığı hakkında afiş, broşür veya rapor hazırlarken her duyduğun bilginin doğru olmayabileceğini unutmamalısın. Bir sağlık bilgisini araştırırken dört adım izleyebilirsin.

1. Bilgiye ulaşma araçlarını belirle: Ders kitapları, bilim dergileri, Sağlık Bakanlığı ve Yeşilay gibi güvenilir kuruluşların genel ağ sayfaları ile alan uzmanları (doktor, hemşire, fen bilimleri öğretmeni) doğru araçlardır.

2. Belirlediğin araçlarla bilgi topla: Seçtiğin kaynaklardan temiz havanın, dengeli beslenmenin, sporun ve bağımlılık yapıcı maddelerin solunum sistemine etkileriyle ilgili verileri toplarsın.

3. Bulduğun bilgileri doğrula: Bulduğun bilgiyi başka bir güvenilir kaynakla karşılaştır veya öğretmenine ya da alan uzmanına danış. Karşılaştırdığın kaynakların aynı konuyu ele aldığından emin ol.

4. Doğruladığın bilgileri kaydet: Doğruladığın bilgiyi kendi cümlelerinle yaz. Kitabın sayfasını ya da web sayfasının başlığını ve bağlantısını da kaydet.

Oklarla bağlanan dört numaralı kart araç belirleme, bilgi bulma, doğrulama ve kaydetme adımlarını sırasıyla gösteriyor.Görseli büyüt
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Solunum sistemi sağlığıyla ilgili araştırma yaparken araç belirleme, bilgi bulma, doğrulama ve kaydetme adımları sırayla izlenir.

Bir bilgiyi araştır ve paylaş

“Kapalı bir ortamda tütün dumanını solumak, sigara içmeyenleri nasıl etkiler?” sorusunu araştır. İlk bilgiyi ders kitabında, Sağlık Bakanlığının Havanı Koru sitesinde veya Yeşilay kaynaklarında ara. Ardından bulduğun bilgiyi ikinci bir güvenilir kaynakla ya da öğretmenine danışarak doğrula.

Araştırma sorumBilgiyi bulduğum kaynakNasıl doğruladım?Doğruladığım bilgi
Tütün dumanı, sigara içmeyenleri nasıl etkiler?………
Solunum sağlığıyla ilgili kendi sorum………

Bir arkadaşınla doğruladığınız bilgilerden birini seçin. Okulda paylaşmak için kısa bir poster, broşür veya konuşma hazırlayın. Mesajınızda uygulanabilir bir davranışa ve yararlandığınız kaynağa yer verin.

Mini kontrol

Mini soru

Solunum sağlığını desteklemek isteyen bir sınıf hangi günlük alışkanlığı seçebilir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı · 1. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Bir öğrenci, “Sigara içmeyen biri kapalı bir odadaki sigara dumanından etkilenmez.” diyor. Bu görüşü hangi bilgi çürütür?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı · 2. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Bir yetişkin Sağlık Bakanlığından telefonla sigarayı bırakma danışmanlığı almak, başka biri ise tütün yasağı ihlalini mobil uygulamayla bildirmek istiyor. Sırasıyla hangi kanalları kullanabilirler?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı · 3. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Örnek bir okul gözleminde, düzenli yürüyüşe katılan öğrenciler, yürüyüşe katılmayanlara göre merdiven çıkarken daha az zorlandıklarını bildirmiştir. Öğrencilerin diğer hareketleri ve beslenme alışkanlıkları kaydedilmemiştir. Hangi sonuç gözlemin sınırları içindedir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı · 4. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Mert, bir blogda “Düzenli spor akciğerlere zarar verir.” iddiasını okuyor. Bu bilgiyi hazırladığı postere eklemeden önce ne yapmalıdır?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı · 5. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

I. Yeşilay, bağımlılıklardan korunma konusunda eğitim ve farkındalık çalışmaları yürütür. II. Dış hava uygun olduğunda kapalı bir sınıfı havalandırmak iç havanın yenilenmesine yardımcı olur. III. Tütün dumanının etkileri solunum sistemiyle sınırlıdır. Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Solunum Sisteminin Sağlığı · 6. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Kısaca özet

  • Dış hava uygun olduğunda kapalı ortamları havalandırmak iç havanın yenilenmesine yardımcı olur.
  • Dengeli beslenme, yaşa uygun düzenli hareket ve hareketli sosyal etkinlikler sağlığı destekler.
  • Hareket sırasında çalışan kasların oksijen ihtiyacı artar ve soluk alıp verme hızlanabilir.
  • Tütün dumanı, sigara içmeyenlerin de solunum ve dolaşım sağlığını olumsuz etkileyebilir.
  • Yeşilay, YEDAM ve Sağlık Bakanlığının uygulamaları farklı ihtiyaçlarda bilgi, destek veya bildirim olanağı sunar.
  • Sağlık araştırmasında kaynak seçilir, bilgi bulunur, doğrulanır ve kaynağıyla birlikte kaydedilir.

Konuyu kaynaklarla pekiştir

Bölüm testi ve PDF hazırlandığında bu alana kaynak kartları eklenecek.