6. sınıf · 4. ünite

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi

Cisimlerin beyaz ve renkli ışık altında neden siyah, beyaz ya da farklı renklerde göründüğünü yansıma ve soğurulmayla keşfet.

FB.6.4.620 dakika6 mini soru
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Gündüz bahçeye çıktığında yaprakları yeşil, bulutları beyaz, siyah bir çantayı ise siyah görürsün. Bazen de bir mağazada beğendiğin bir kıyafetin rengi, gün ışığında biraz farklı görünür. Peki cisimlerin farklı renklerde görünmesini sağlayan temel olay nedir? Bu konuda cisimlerin beyaz ve renkli ışıklar altında neden farklı göründüğünü keşfedeceksin.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesini yansıma ve soğurulmayla ilişkilendirirsin.
  • Farklı renkli cisimlerin beyaz ve renkli ışık altındaki görünümlerini gözlemleyip kaydedersin.
  • Gözlem verilerini yorumlayarak cisimlerin hangi renkte görüneceğini açıklarsın.
  • Farklı aydınlatma ortamlarındaki renk farklarını değerlendirirsin.

01 — Cisimler beyaz ışık altında neden farklı renklerde görünür?

Işık bulunmayan bir ortamda eşyalardan gözümüze ışık gelmez. Bu nedenle çevremizdeki eşyaları göremeyiz. Ortam aydınlandığında ışık cisimlere ulaşır. Cisimlerden gözümüze yansıyan ışık sayesinde onları görürüz. Bu bölümde kendi ışığını üretmeyen cisimleri inceliyoruz.

Beyaz ışığın farklı ışık renklerini birlikte içerdiğini biliyorsun. Bir cismin görünümünü, üzerine düşen ışığın hangi renklerini yansıtıp hangilerini soğurduğu belirler. Cisimleri, onlardan gözümüze gelen ışığın renginde görürüz. Örneklerimiz beyaz, siyah ve kırmızı, yeşil, mavi yüzeylerle sınırlıdır.

  • Beyaz cisimler: Beyaz ışık içindeki renklerin hepsini yansıtır. Bu renkler gözümüze birlikte ulaştığında cisim beyaz görünür.
  • Siyah cisimler: Beyaz ışıktaki renkleri soğurur. Yansıyan ışık gözümüze ulaşmadığında cismi siyah görürüz.
  • Kırmızı, yeşil ve mavi cisimler: Beyaz ışık içinden kendi renklerindeki ışığı yansıtır; diğer ana renkleri soğurur. Kırmızı bir kalem kutusu kırmızı ışığı yansıttığı için kırmızı görünür. Mavi bir defter de mavi ışığı yansıttığı için mavi görünür.
Beyaz, siyah ve kırmızı üç yüzeye gelen beyaz ışık; beyaz yüzeyde beyaz yansıma, siyah yüzeyde soğurulma, kırmızı yüzeyde kırmızı yansıma gösterilir.Görseli büyüt
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Beyaz ışık altında yüzeyin yansıttığı ışık, cismin görünen rengini belirler.

BİLGİ · İbnülheysem ve Ali Kuşçu'nun renk yorumlarıİbnülheysem, nesnelerden gelen ışık ve rengin görmedeki rolünü incelemiştir. Ali Kuşçu da ışığı, rengin görünmesini sağlayan etken olarak yorumlamıştır. Bu görüşler, görme ile ışık arasındaki ilişkiye dikkat çeker.

DİKKAT · Siyah cisimler tüm renkleri yansıtmaz, soğurur!Beyaz ve siyah yüzeylerin davranışlarını ters düşünmemelisin. Beyaz ışık altında beyaz cisim renkleri yansıtır; siyah cisim soğurur. Ana renkli cisim de kendi rengindeki ışığı soğurduğu için değil, yansıttığı için o renkte görünür.

02 — Cisimler renkli ışık altında nasıl görünür?

Bir ortam beyaz ışık yerine yalnız kırmızı, yeşil ya da mavi ışıkla aydınlatıldığında cisimlerin görünümü değişebilir. Cisim, gelen ışığı yansıtabiliyorsa o ışığın renginde görünür. Işığı yansıtmayıp soğurduğunda ise siyah görünür.

  • Beyaz cisim: Kırmızı ışıkla aydınlatılan beyaz bir kâğıt kırmızı görünür. Aynı kâğıt yeşil ışıkta yeşil, mavi ışıkta mavi görünür; çünkü gelen ışığı yansıtır.
  • Siyah cisim: Beyaz, kırmızı, yeşil ve mavi ışıklarla aydınlatıldığında siyah görünür; gelen ışığı soğurur.
  • Ana renkli cisimler: Kırmızı, yeşil ve mavi cisimler kendi ana renklerindeki ışığı yansıtır. Kendi renginden farklı bir ana ışık rengi geldiğinde bu ışığı soğurur ve siyah görünür.
Her panelde önce cismin beyaz ışıktaki referansı, altta yalnız kırmızı ışık altındaki görünümü yer alır: beyazdan kırmızıya, maviden siyaha, kırmızıdan kırmızıya.Görseli büyüt
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Yalnız kırmızı ışık altında beyaz ve kırmızı yüzeyler kırmızı, mavi yüzey siyah görünür.

DİKKAT · Cisimler her ışık altında kendi renginde görünmez!Mavi cisim kırmızı ışık altında mavi görünmez; bu ışığı soğurduğu için siyah görünür. Beyaz cisim de renkli ışık altında mutlaka beyaz kalmaz. Üzerine düşen ışığı yansıtır ve o ışığın renginde görünür. Burada değişen, farklı aydınlatmadaki görünümüdür.

03 — Gözlem verilerini nasıl kaydeder ve açıklarız?

Önce gözlemini kendin kaydet

Beyaz, siyah, kırmızı, yeşil ve mavi kartonlardan iki tanesini seç. Öğretmeninle birlikte beyaz ve ana renkli ışık kaynaklarından ikisini belirle. Başlamadan önce hangi kartonun hangi ışıkta nasıl görüneceğine ilişkin tahminini yaz. Işık kaynaklarını gözüne doğrultma.

Ortamın diğer ışıklarını azalt. Aynı kartonu incelerken kartonun yerini, bakış konumunu ve ışık kaynağının uzaklığını aynı tut. Her seferinde yalnız bir kaynağı kullan; bir defada yalnız ışığın rengini değiştir. Işık altında gördüğün rengi tabloya kaydet. Bir arkadaşınla çalışıyorsan gözlem ve kayıt görevlerini paylaşın.

Seçtiğim kartonGönderdiğim ışıkGördüğüm renk / açıklamam
………
………
………
………

Sonra modelle karşılaştır

Aşağıdaki tablo, bu konuda kullandığımız sadeleştirilmiş renk modelinin beklenen sonuçlarını gösterir. Gerçek bir deneyde toplanmış ölçüm verisi değildir. Önce kendi kaydını tamamla, sonra tablodaki ilgili hücrelerle karşılaştır.

CisimBeyaz ışıkKırmızı ışıkYeşil ışıkMavi ışık
Beyaz kartonBeyazKırmızıYeşilMavi
Siyah kartonSiyahSiyahSiyahSiyah
Kırmızı kartonKırmızıKırmızıSiyahSiyah
Yeşil kartonYeşilSiyahYeşilSiyah
Mavi kartonMaviSiyahSiyahMavi

Beyaz karton, gönderilen ışığı yansıttığı için ışığın renginde görünür. Siyah karton ise ışığı soğurur. Ana renkli kartonlar kendi renklerini yansıtabildikleri ışıklarda kendi renklerinde görünür. Gelen ışıkta yansıtabilecekleri ana renk yoksa siyah görünürler.

Tahminin ile kaydın uyuştu mu? Her gözlemin için hangi ışığın yansıdığını veya soğurulduğunu açıkla. Sonucun modelden farklıysa ortamın başka bir ışık alıp almadığını kontrol et. Öğretmeninle gözlemini değerlendir; görmediğin bir sonucu görülmüş gibi kaydetme.

ÖRNEK · Mağaza lambası ile gün ışığındaki renk farkıBir mağazada baktığın kazağın rengi gün ışığında farklı görünebilir. İki ortamın aydınlatmasındaki renkler aynı olmayabilir. Kumaştan gözümüze ulaşan ışık değiştiğinde görünüm de değişebilir.

Mini kontrol

Mini soru

Beyaz ışık altında siyah bir çantanın siyah, beyaz bir gömleğin beyaz görünmesinin nedeni hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi · 1. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Beyaz ışıkta yeşil bir yaprağın yeşil görünmesi nasıl açıklanır?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi · 2. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Başka ışık bulunmayan bir ortamda beyaz porselen tabağa yalnız yeşil ışık tutuluyor. Tabak hangi renkte görünür?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi · 3. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Başka ışık bulunmayan bir ortamda mavi oyuncak arabaya önce beyaz, sonra yalnız kırmızı ışık tutuluyor. Araba sırasıyla hangi renklerde görünür?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi · 4. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Bir deneyde K, L ve M kutuları yalnız mavi ışıkla aydınlatılıyor. K mavi, L ve M siyah görünüyor. Aynı kutulara yalnız beyaz ışık verildiğinde L kırmızı, M siyah görünüyor. Kutular beyaz, siyah veya ana renklerden biriyle boyanmıştır. Buna göre kutuların beyaz ışık altındaki renkleri hangisi olabilir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi · 5. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

I. Yeşil cisim, yalnız mavi ışık altında yeşil görünür. II. Siyah cisim, beyaz ışıkta ve kırmızı ışıkta siyah görünür. III. Kırmızı cisim, beyaz ışıkta ve kırmızı ışıkta kırmızı görünür. Bu bölümdeki renk modeline göre hangi ifadeler doğrudur?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Cisimlerin Siyah, Beyaz ve Renkli Görünmesi · 6. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Kısaca özet

  • Işık üretmeyen bir cismi, ondan gözümüze ışık ulaştığında görebiliriz.
  • Cismin görünümü, üzerine düşen ışığa ve bu ışığın hangi renklerini yansıttığına bağlıdır.
  • Beyaz cisim, beyaz ışık içindeki renkleri birlikte yansıttığında beyaz görünür.
  • Siyah cisim, bu modelde gelen ışığı soğurduğu için incelenen ışıklarda siyah görünür.
  • Ana renkli cisim, kendi rengindeki ışığı yansıtır; diğer ana renkli ışıklarda siyah görünür.
  • Beyaz cisim renkli ışığı yansıttığında o ışığın renginde görünür.

Konuyu kaynaklarla pekiştir

Bölüm testi ve PDF hazırlandığında bu alana kaynak kartları eklenecek.