Güneş ve Ay Tutulmaları
Güneş ve Ay tutulmalarındaki dizilişleri, gölge oluşumunu, gözlem zamanını ve tutulma modellerini karşılaştır.
Güneş, Dünya ve Ay bazen aynı doğrultuya yakın biçimde dizilir. Işığın doğrusal yayılması ve opak cisimlerin gölge oluşturması sonucunda Güneş ya da Ay tutulması gözlenebilir.
Bu konuda öğreneceklerin
- Güneş ve Ay tutulmalarındaki gök cisimlerini doğru sıraya koyarsın.
- Tutulmaları gölge oluşumu ve gözlem özellikleri bakımından karşılaştırırsın.
- Ay'ın evresi ile tutulma türü arasındaki ilişkiyi kurarsın.
- Tutulmaların neden her ay gerçekleşmediğini açıklarsın.
- Güvenli bir tutulma modeli oluşturursun.
01 — İki tutulma, iki farklı diziliş
02 — Güneş tutulması
Ay, Güneş ile Dünya arasına girdiğinde Ay'ın gölgesi Dünya'nın belirli bir bölümüne düşer. Bu olay Güneş tutulmasıdır. Gündüz gözlenir ve Ay yeni ay evresindedir.
03 — Ay tutulması
Dünya, Güneş ile Ay arasına girdiğinde Dünya'nın gölgesi Ay'ın üzerine düşer. Bu olay Ay tutulmasıdır. Gece gözlenir ve Ay dolunay evresindedir.
04 — Tutulmaları karşılaştır
| Özellik | Güneş tutulması | Ay tutulması |
|---|---|---|
| Diziliş | Güneş – Ay – Dünya | Güneş – Dünya – Ay |
| Ortadaki gök cismi | Ay | Dünya |
| Gölgenin düştüğü yer | Dünya | Ay |
| Ay'ın evresi | Yeni ay | Dolunay |
| Gözlem zamanı | Gündüz | Gece |
| Gözlenebildiği alan | Daha dar | Daha geniş |
| Gözlem süresi | Daha kısa | Daha uzun |
05 — Neden her ay tutulma olmaz?
Yeni ay veya dolunay evresinin oluşması tek başına tutulma için yeterli değildir. Güneş, Dünya ve Ay'ın gölgelerin uygun yere düşeceği biçimde aynı doğrultuya yakın dizilmesi gerekir. Bu uygun diziliş her ay gerçekleşmez.
06 — Bir tutulma modeli tasarla
Mini kontrol
Güneş tutulmasında gök cisimlerinin sıralaması nasıldır?
Ay tutulmasında hangi gök cisminin gölgesi Ay'ın üzerine düşer?
Güneş tutulması sırasında Ay hangi evrededir?
Ay tutulmasıyla ilgili hangi ifade doğrudur?
Tutulmaların her ay gerçekleşmemesinin temel nedeni nedir?
Bir Güneş tutulması modelinde küçük küre hangi iki cismin arasında olmalıdır?
- 1Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya arasındadır.
- 2Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasındadır.
- 3Güneş tutulması yeni ayda ve gündüz; Ay tutulması dolunayda ve gece gözlenir.
- 4Tutulmaların her ay olması için evre tek başına yeterli değildir; uygun diziliş gerekir.
- 5Güneş'e yalnızca uygun sertifikalı filtreyle bakılmalıdır.