Güneş, geceleri gökyüzünde ışık noktaları olarak gördüğümüz sayısız yıldızdan biridir ve kendi sistemimizin merkezidir. Gezegenler, asteroitler ve daha küçük gök cisimleri Güneş'in çevresinde; uydular ise gezegenlerin çevresinde belirli yörüngelerde dolanır.
Bu konuda öğreneceklerin
Gezegenleri Güneş'e uzaklıklarına göre sıralarsın.
Gezegenleri karasal ve gazsal olarak sınıflandırırsın.
Gezegenlerin büyüklük, uydu ve halka özelliklerini karşılaştırırsın.
Asteroit, gök taşı, meteor ve meteorit kavramlarını ayırt edersin.
Bir modelin gerçeği temsil etme gücünü ve sınırlılıklarını fark edersin.
01 — Güneş'ten uzaklaştıkça
Görseli büyütGezegenlerin sırası doğrudur; görseldeki büyüklük ve uzaklıklar ölçekli değildir.
02 — Karasal ve gazsal gezegenler
Grup
Gezegenler
Genel özellik
Karasal gezegenler
Merkür, Venüs, Dünya, Mars
Katı yüzeylidir; Güneş'e daha yakındır.
Gazsal gezegenler
Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün
Büyük bölümü gazlardan oluşur; Güneş'e daha uzaktır.
03 — Büyüklük, uydu ve halka
Gezegenler aynı büyüklükte değildir. Hacimce en büyük gezegen Jüpiter, en küçük gezegen Merkür'dür. Büyükten küçüğe sıralama Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün, Dünya, Venüs, Mars ve Merkür şeklindedir.
Özellik
Bilgi
Uydusu olmayanlar
Merkür ve Venüs
Halkası bulunanlar
Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün
En büyük gezegen
Jüpiter
En küçük gezegen
Merkür
En sıcak gezegen
Venüs
“Kızıl gezegen” olarak bilinen
Mars
Canlı yaşamının olduğu bilinen tek gezegen
Dünya
Görseli büyütDört gazsal gezegenin de halkası vardır; Satürn'ün halkaları daha belirgin görünür.
04 — Asteroit kuşağı
Görseli büyütAsteroit kuşağı, Mars ile Jüpiter'in yörüngeleri arasında bulunur.
Güneş çevresinde dolanan ve gezegenlerden daha küçük olan kaya ve metal parçalarına asteroit denir. Asteroitlerin büyük bölümü Mars ile Jüpiter arasında yer alan asteroit kuşağında bulunur.
05 — Gök taşı, meteor ve meteorit
Görseli büyütAynı kaya parçası bulunduğu aşamaya göre farklı adlarla anılır.
Kavram
Açıklama
Gök taşı
Güneş Sistemi'nde bulunan, çoğunluğu asteroitlerden kopmuş küçük kaya parçalarıdır.
Meteor
Dünya atmosferine giren gök taşıdır; sürtünmeyle ısınıp yanarken gökyüzünde ışık izi oluşturur.
Meteorit
Atmosferde tamamen yanıp bitmeden yeryüzüne ulaşan gök taşıdır.
Meteor çukuru
Meteoritlerin yeryüzüne çarparak oluşturduğu çukurlardır. Büyüklüğü meteoritin büyüklüğüne bağlıdır.
Mini kontrol
Mini soru
Güneş'e yakın olandan uzağa doğru verilen sıralamalardan hangisi doğrudur?
Mini soru
Aşağıdaki gezegenlerden hangisi gazsal gezegenler grubundadır?
Mini soru
Hem uydusu hem de halkası bulunmayan gezegen çifti hangisidir?
Mini soru
Asteroit kuşağı hangi iki gezegenin yörüngeleri arasındadır?
Mini soru
Bir gök taşı atmosfere girdiğinde oluşan ışık olayına ne ad verilir?
Mini soru
Bir Güneş Sistemi modelinde gezegenler doğru sırada fakat aralarındaki uzaklıklar eşit gösterilmiştir. Bu model için hangi yorum yapılır?
Kısaca özet
1Güneş Sistemi'nde sekiz gezegen bulunur.
2İlk dört gezegen karasal, son dört gezegen gazsaldır.
3Jüpiter en büyük, Merkür en küçük gezegendir.
4Merkür ve Venüs'ün uydusu yoktur; karasal gezegenlerin hiçbirinin halkası yoktur.
5Asteroit kuşağı Mars ile Jüpiter arasındadır.
6Gök taşı atmosfere girince meteor, yeryüzüne ulaşırsa meteorit olarak adlandırılır; meteoritlerin açtığı çukurlara meteor çukuru denir.
7Venüs en sıcak gezegendir; Mars “Kızıl gezegen” olarak bilinir; Dünya canlı yaşamının olduğu bilinen tek gezegendir.