5. sınıf · 4. ünite

Madde ve Işık

Maddeleri ışığı geçirme durumlarına göre incele; saydam, yarı saydam ve saydam olmayan (opak) maddeleri günlük yaşam örnekleriyle sınıflandır.

FB.5.4.218 dakika6 mini soru
Madde ve Işık kapak görseli
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Sabah uyandığında odanın penceresindeki tül perdeden içeriye hafif bir gün ışığı süzülür. Tül perdeyi açıp pencere camından baktığında dışarıdaki ağaçları çok net görürsün. Ancak odanın ahşap kapısına veya duvarına baktığında arkasında ne olduğunu hiç göremezsin. Çünkü çevremizdeki maddelerin ışığı geçirme özellikleri birbirinden farklıdır. Bu konuda maddeleri ışığı geçirme durumlarına göre nasıl sınıflandıracağımızı keşfedeceksin.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Maddelerin ışığı geçirme durumlarına göre niteliklerini belirlersin.
  • Saydam, yarı saydam ve saydam olmayan (opak) maddeleri birbirinden ayırt edersin.
  • Günlük yaşamda kullandığın maddeleri ışığı geçirme durumlarına göre gruplandırırsın.
  • Bir maddenin kalınlığının ışığı geçirme durumunu nasıl etkilediğini yorumlarsın.

Maddeler ışığı nasıl geçirir?

Bir ışık kaynağından çıkan ışık ışınları yayılırken önüne çıkan maddelerle etkileşime girer. Bazı maddeler ışığın tamamına yakınını geçirirken, bazıları bir kısmını geçirir, bazıları ise ışığı hiç geçirmez.

Maddeler ışığı geçirme durumlarına göre üç gruba ayrılır: saydam maddeler, yarı saydam maddeler ve saydam olmayan (opak) maddeler.

Saydam camdan ilerleyen, buzlu camda dağılarak geçen ve tahta levhada engellenen ışık gösterilir. Işın sayıları nicel ölçüm değildir.Görseli büyüt
Işığın saydam, yarı saydam ve opak maddelerle etkileşimi
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Saydam maddeler

Üzerine düşen ışığın tamamına yakınını geçiren maddelere saydam madde denir. Saydam maddelerin arkasında bulunan cisimler net bir biçimde görülür.

Saydam madde örnekleri

Pencere camı, gözlük camı, saat camı, bardak ve akvaryum camı

Hava (atmosfer)

Temiz ve sığ su

Şeffaf poşet, streç film, şeffaf dosya

Yarı saydam maddeler

Üzerine düşen ışığı kısmen ve dağıtarak geçiren maddelere yarı saydam madde denir. Geçen ışığın dağılması nedeniyle bu maddelerin arkasındaki cisimler net seçilemez.

Yarı saydam madde örnekleri

Buzlu cam

Yağlı kâğıt ve ince kâğıt (dosya kâğıdı)

Tül perde

Bulut ve sisli hava

Bulanık su

Saydam olmayan (opak) maddeler

Üzerine düşen ışığı hiç geçirmeyen maddelere saydam olmayan madde veya opak madde denir. Opak maddelerin arkasındaki cisimler hiç görülmez.

Saydam olmayan (opak) madde örnekleri

Tahta, ahşap kapı, sıra ve masa

Demir, bakır, alüminyum gibi metaller

Taş, beton duvar, tuğla ve mermer

Kalın karton, mukavva ve kitap

Kalın kumaş, güneşlik perde, insan vücudu ve ayna

Üç özdeş kırmızı kalemden saydam cam arkasındaki net, buzlu cam arkasındaki bulanık görünür. Opak tahta arkasındaki kalem hiç görünmez.Görseli büyüt
Aynı kalemin üç levhanın arkasından görünümü
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Sınıflandırmayı bir arada gör

ÖzellikSaydam MaddeYarı Saydam MaddeSaydam Olmayan (Opak) Madde
Işığı geçirme durumuIşığın tamamına yakınını geçirirIşığın bir kısmını geçirirIşığı hiç geçirmez
Arkasındaki cismin görünümüNet görülürBulanık görülürHiç görülmez
Gölge durumuTemel modelde belirgin tam gölge oluşturmazYarı karanlık (silik) gölge oluştururNet ve karanlık (tam) gölge oluşturur
ÖrneklerPencere camı, hava, temiz su, streç filmBuzlu cam, yağlı kâğıt, tül perde, sisTahta, demir, duvar, karton, kitap, ayna

Mini kontrol

Mini soru

Üzerine düşen ışığın bir kısmını geçiren ve arkasındaki cisimlerin bulanık göründüğü maddelere ne ad verilir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık · 1. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Aşağıdaki maddelerden hangisi ışığı geçirme durumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık · 2. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Bir öğrenci el fenerini sırasıyla K, L ve M levhalarına tutuyor: • K levhasından ışığın tamamına yakını geçiyor. • L levhasından hiç ışık geçmiyor. • M levhasından ışığın bir kısmı geçiyor. Buna göre K, L ve M levhaları aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık · 3. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Aşağıdakilerden hangisi saydam olmayan (opak) maddelere örnek olarak verilebilir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık · 4. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Maddelerin ışığı geçirmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık · 5. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Fotoğrafçılıkta ve fırın tepsilerinde kullanılan yağlı kâğıt ile pencerelerde kullanılan güneşlik kalın perde hangi madde gruplarına aittir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Madde ve Işık · 6. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Kısaca özet
  1. 1Maddeler ışığı geçirme durumlarına göre saydam, yarı saydam ve saydam olmayan (opak) olarak üçe ayrılır.
  2. 2Saydam maddeler ışığın büyük bölümünü geçirir; arkalarındaki cisimler net görülür (temiz cam, temiz ve sığ su, hava).
  3. 3Yarı saydam maddeler ışığı kısmen geçirir, arkasındaki cisimler bulanık görülür (buzlu cam, yağlı kâğıt, tül perde, sis).
  4. 4Saydam olmayan (opak) maddeler ışığı hiç geçirmez, arkasındaki cisimler görülmez (tahta, metal, taş, karton, ayna).
  5. 5Bir maddenin kalınlığı arttıkça içinden geçen ışık genellikle azalır.