5. sınıf · 3. ünite

Hücre ve Organelleri

Bitki ve hayvan hücrelerini, temel kısımlarını, organellerini ve hücreden organizmaya uzanan yapısal düzeni keşfet.

FB.5.3.1.1 · FB.5.3.1.216 dakika

Canlıların yaşamsal özelliklerini gösteren en küçük yapı birimi hücredir. Hücreler mikroskopla incelenebilir; bitki ve hayvan hücreleri bazı yapılarda benzer, bazı yapılarda farklıdır.

Bu konuda öğreneceklerin

Hücreyi canlıların temel yapı birimi olarak tanımlar.
Hücre zarı, sitoplazma ve çekirdeği açıklar.
Temel organellerin görevlerini ilişkilendirir.
Bitki ve hayvan hücrelerini karşılaştırır.
Hücreden organizmaya yapı sırasını kurar.

01 — Hücre nedir?

Canlıların beslenme, büyüme ve enerji üretme gibi yaşamsal olaylarını sürdüren en küçük yapı ve görev birimine hücre denir. Bazı canlılar tek, bazıları çok sayıda hücreden oluşur.

02 — Mikroskobu tanıyalım

Oküler ve objektifler görüntüyü büyütmeye yardım eder.
Tabla, incelenecek örneği taşır.
Işık kaynağı örneğin görünmesini sağlar.
Kaba ve ince ayar vidaları görüntünün netleşmesini sağlar.

03 — Hücrenin temel kısımları

Kısım	Temel görevi
Hücre zarı	Hücreyi sarar ve madde alışverişini düzenler.
Sitoplazma	Organellerin bulunduğu, yaşamsal olayların çoğunun gerçekleştiği sıvı bölümdür.
Çekirdek	Hücrenin yönetim ve kalıtsal bilgi merkezidir.

04 — Hücrenin organelleri

Organel	Kısa görev
Mitokondri	Enerji üretiminde görevlidir.
Ribozom	Protein üretiminde görevlidir.
Endoplazmik retikulum	Hücre içinde madde taşınmasına yardım eder.
Golgi aygıtı	Maddeleri işler, paketler ve salgılamaya hazırlar.
Koful	Su, besin ve atıkların depolanmasına yardım eder.
Kloroplast	Bitki hücresinde fotosentez yapar.
Lizozom	Hücre içi sindirimde görevlidir.
Sentrozom	Hayvan hücresinde hücre bölünmesinde rol alır.

05 — Bitki hücresi

Bitki hücresinde çekirdek, endoplazmik retikulum, mitokondri, koful, Golgi aygıtı, kloroplast, ribozom, sitoplazma, hücre zarı ve hücre duvarını etiketleyen şema

06 — Hayvan hücresi

Hayvan hücresinde hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, mitokondri, Golgi aygıtı, endoplazmik retikulum, ribozom, koful, lizozom ve sentrozomu etiketleyen şema

07 — Bitki ve hayvan hücresini karşılaştıralım

Bitki ve hayvan hücrelerinde ortak ve farklı yapıları karşılaştıran infografik

08 — Hücreden organizmaya

Hücre, doku, organ, sistem ve organizma basamaklarını kas hücresi örneğiyle gösteren şema

Benzer hücreler dokuyu, farklı dokular organı, birlikte çalışan organlar sistemi, sistemlerin bütünü ise organizmayı oluşturur.

Mini kontrol

Mini soru

Bitki ve hayvan hücresinde ortak bulunan yapı hangisidir?

Mini soru

Fotosentez yapan organel hangisidir?

Mini soru

Doğru yapı sırası hangisidir?

Kısaca özet

1Hücre canlıların temel yapı ve görev birimidir.
2Temel kısımlar hücre zarı, sitoplazma ve çekirdektir.
3Organeller hücre içinde özel görevler yapar.
4Bitki hücresinde hücre duvarı ve kloroplast bulunur.
5Yapısal sıra hücre → doku → organ → sistem → organizmadır.