5. sınıf · 3. ünite
Destek ve Hareket Sistemi
İskelet, kemik, kıkırdak, eklem ve kasların birlikte çalışmasını ve sistem sağlığını koruma yollarını öğren.
FB.5.3.3 · FB.5.3.415 dakika6 mini soru
Destek ve hareket sistemi vücudun dik durmasını, iç organların korunmasını ve hareket etmesini sağlar. İskelet ve kaslar bu görevi birlikte yürütür.
Bu konuda öğreneceklerin
- İskelet ve kasların görevlerini açıklar.
- Kemikleri şekillerine göre sınıflandırır.
- Kıkırdağın bulunduğu yerleri ve görevini tanır.
- Eklem ve kas çeşitlerini karşılaştırır.
- Sistem sağlığını koruyan davranışları seçer.
01 — Destek ve hareket sistemi nedir?
Görseli büyütİskelet; kemik, kıkırdak ve eklemlerden oluşur. Kaslar kemiklerle birlikte çalışarak hareketi gerçekleştirir.
02 — İskelet ve kemikler
- Vücuda şekil verir ve dik durmayı sağlar.
- İç organları korur.
- Kasların tutunmasına ve harekete yardımcı olur.
- Bazı kemiklerin içinde kan hücreleri üretilir.
- Mineral depolanmasına katkı sağlar.
03 — Kemik çeşitleri
Görseli büyüt| Kemik çeşidi | Özelliği | Örnek |
|---|---|---|
| Uzun kemik | Boyu eninden fazladır. Vücuttaki en uzun kemik uyluk kemiğidir. | Uyluk, kaval, baldır, pazu, ön kol ve parmak kemikleri |
| Kısa kemik | Boyu ve eni birbirine yakındır. | El bilek ve ayak bilek kemikleri |
| Yassı kemik | Levha şeklinde ve geniş yüzeylidir. | Kafatası, kürek, kaburga ve leğen kemikleri |
04 — Kıkırdak
Kıkırdak, kemikten daha yumuşak ve esnek bir destek dokudur. Burun, kulak kepçesi, soluk borusu ve uzun kemiklerin uçlarında bulunur. Eklem yüzeylerinde sürtünmeyi azaltmaya yardımcı olur.
Görseli büyüt05 — Eklem çeşitleri
Kemiklerin bir araya geldiği ve birbirine bağlandığı bölgelere eklem denir. Eklemler hareket yeteneklerine göre oynar eklem, yarı oynar eklem ve oynamaz eklem olarak sınıflandırılır.
Görseli büyüt| Eklem | Hareket yeteneği | Örnek |
|---|---|---|
| Oynar | Fazla | Kol ve bacak eklemleri |
| Yarı oynar | Sınırlı | Omurlar arasındaki eklemler |
| Oynamaz | Yok | Kafatası kemikleri arasındaki eklemler |
06 — Kas çeşitleri
Görseli büyüt| Kas | Bulunduğu yer | Çalışma biçimi | Örnek |
|---|---|---|---|
| Çizgili kas | İskeletin etrafını sarar. | İsteğimizle, hızlı çalışır | Kol, bacak ve parmak kasları |
| Düz kas | İç organların yapısında bulunur. | İsteğimiz dışında, yavaş çalışır | Mide ve bağırsaklar |
| Kalp kası | Sadece kalpte bulunur. | İsteğimiz dışında, güçlü ve düzenli çalışır | Kalp |
07 — Sistem sağlığını nasıl koruruz?
Görseli büyüt- Dengeli beslen ve yeterli protein, kalsiyum ile D vitamini al.
- Yaşına uygun düzenli hareket et.
- Doğru duruşa dikkat et ve uzun süre hareketsiz kalma.
- Yerden bir eşya alırken dizlerini bükerek ağırlığı dizlerine ver; çok ağır yük kaldırma.
- Düşme ve çarpmalara karşı koruyucu önlem al.
Mini kontrol
Kemiklerin hareketini sağlayan temel yapı hangisidir?
Omurlar arasında çoğunlukla hangi eklem türü bulunur?
Aşağıdakilerden hangisi destek ve hareket sistemi sağlığını korur?
Kafatasının beyin kutusunu oluşturan kemikler hangi kemik çeşidine örnektir?
Burun, kulak kepçesi ve uzun kemik uçlarında bulunan esnek yapı hangisidir?
Mide duvarında bulunan, isteğimiz dışında çalışan kas türü hangisidir?
- 1Destek ve hareket sistemi iskelet ve kaslardan oluşur.
- 2İskelet; kemik, kıkırdak ve eklemleri kapsar.
- 3İskelet vücuda destek verir, şekil kazandırır ve organları korur.
- 4Kemikler uzun, kısa ve yassı olarak sınıflandırılabilir.
- 5Kıkırdak esnek destek sağlar ve eklem yüzeylerinde sürtünmeyi azaltır.
- 6Eklem, kemiklerin birbirine bağlandığı bölgedir; eklemler oynar, yarı oynar ve oynamaz olabilir.
- 7Kaslar çizgili, düz ve kalp kası olarak sınıflandırılır; iskeletin etrafını saran kaslar çizgili kaslardır.
- 8Kaslar kasılıp gevşeyerek kemiklerle birlikte hareketi oluşturur.
- 9Beslenme, hareket, doğru duruş ve güvenlik sistem sağlığını korur.
- 10Ciddi yaralanma şüphesinde bölge hareket ettirilmemeli ve yardım istenmelidir.