Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi
Kuvvetin büyüklüğünü dinamometreyle ölçmeyi, ölçek okumayı ve ölçüme uygun dinamometre seçmeyi öğren.
Kuvvet, cisimleri hareket ettirebilir, durdurabilir, hızını veya yönünü değiştirebilir ve şeklini etkileyebilir. Kuvvetin ne kadar büyük olduğunu ölçmek için dinamometre kullanılır.
Bu konuda öğreneceklerin
- Kuvvetin büyüklüğünü tanımlar.
- Dinamometrenin çalışma ilkesini açıklar.
- Newton birimini kullanır.
- Ölçüm sınırı ve bölme değerini dikkate alarak uygun aracı seçer.
01 — Kuvvet nedir?
İtme ve çekme birer kuvvet etkisidir. Kuvvetin yönü ve büyüklüğü, cismin hareketindeki veya şeklindeki değişimi etkiler.
02 — Kuvvet nasıl ölçülür?
Kuvvetin büyüklüğü dinamometre ile ölçülür. Kuvvet birimi Newton'dır ve N harfiyle gösterilir.
Görseli büyütGörselde ölçüm sınırı 40 N ve ölçek sekiz eşit bölmelidir. Bu nedenle her bölmenin değeri 40 ÷ 8 = 5 N'dır. Gösterge altıncı bölmedeyse ölçülen kuvvet 6 × 5 = 30 N olur.
03 — Dinamometre nasıl çalışır?
Kuvvetin etkisiyle şekli değişebilen, kuvvetin etkisi ortadan kalkınca şekli eski hâline gelen cisimlere esnek cisim denir. Yay esnek bir cisim olduğu için kuvvetin büyüklüğünü ölçmede kullanılır. Dinamometrenin içindeki yay, kuvvet uygulandığında uzar. Esneklik sınırı aşılmadığında uygulanan kuvvet arttıkça uzama miktarı da düzenli biçimde artar.
04 — Her dinamometre aynı mıdır?
Dinamometrelerin ölçüm sınırı ve hassasiyeti farklı olabilir. Bunun sebebi, kullanılan yayların esnekliklerinin farklı olmasıdır. Esneklik, yayın kalınlığına (kesit alanına) ve yapıldığı maddenin cinsine göre değişir. Aynı maddeden yapılmış yaylardan kalın yaylı dinamometre daha büyük kuvvetleri ölçebilir, ince yaylı dinamometre ise daha hassas ölçüm yapar. Ölçülecek kuvvet, aracın üst sınırını aşmamalıdır. Uygun araçlar arasında bölme değeri küçük olan daha hassas ölçüm yapar.
05 — Ölçek nasıl okunur?
Mini kontrol
Kuvvetin büyüklüğünü ölçen araç hangisidir?
0–30 N aralığı altı eşit bölmeye ayrılmışsa bir bölme kaç N'dır?
8 N'lık bir kuvveti ölçebilen araçlar arasında en hassas seçim hangisidir?
Kuvvet biriminin adı ve sembolü hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Ölçüm sınırı 20 N olan dinamometreyle hangisi güvenle ölçülebilir?
40 N'lık ölçek sekiz eşit bölmeye ayrılmış ve gösterge altıncı bölmededir. Okunan değer kaç N'dır?
- 1Kuvvet itme veya çekme etkisi oluşturur.
- 2Kuvvet cismin hareketini, yönünü, hızını veya şeklini değiştirebilir.
- 3Kuvvet dinamometreyle ölçülür.
- 4Kuvvet birimi Newton, sembolü N'dır.
- 5Dinamometredeki yay, uygulanan kuvvet arttıkça daha çok uzar.
- 6Bölme değeri, ölçüm aralığının eşit bölme sayısına bölünmesiyle bulunur.
- 7Ölçülecek kuvvet aracın ölçüm sınırını aşmamalıdır.
- 8Uygun araçlar arasında bölme değeri küçük olan daha hassastır.
- 9Kuvvetin etkisi ortadan kalkınca eski şekline dönen cisimlere esnek cisim denir; dinamometrede esnek bir yay kullanılır.
- 10Aynı maddeden yapılmış yaylardan kalın yaylı dinamometre daha büyük kuvvet ölçer, ince yaylı dinamometre daha hassas ölçüm yapar.