Kütle ve Ağırlık İlişkisi
Kütle ile ağırlığı; anlam, birim, ölçüm aracı ve bulunulan yere göre değişim açısından karşılaştır.
Günlük dilde kütle ve ağırlık çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Bilimsel olarak ise farklı büyüklüklerdir: kütle madde miktarı, ağırlık ise kütleye etki eden yer çekimi kuvvetidir.
Bu konuda öğreneceklerin
- Kütleyi madde miktarı olarak açıklar.
- Ağırlığı yer çekimi kuvvetiyle ilişkilendirir.
- Ölçüm araçlarını ve birimleri ayırt eder.
- Konum değiştiğinde kütle ve ağırlığın nasıl değiştiğini yorumlar.
01 — Kütle nedir?
Kütle bir cismin sahip olduğu madde miktarıdır. Eşit kollu teraziyle ölçülür; gram (g) ve kilogram (kg) birimleriyle ifade edilir. Cismin yeri değişse de kütlesi değişmez.
02 — Ağırlık nedir?
Ağırlık, gök cisminin cisme uyguladığı yer çekimi kuvvetidir. Dinamometreyle ölçülür ve Newton (N) birimiyle gösterilir.
Görseli büyüt03 — Kütle ve ağırlık aynı şey midir?
| Özellik | Kütle | Ağırlık |
|---|---|---|
| Anlamı | Madde miktarı | Yer çekimi kuvveti |
| Ölçüm aracı | Eşit kollu terazi | Dinamometre |
| Birimi | g, kg | N |
| Konuma göre | Değişmez | Değişebilir |
04 — Yer çekimi ağırlığı nasıl etkiler?
Yer çekimi kuvveti Dünya'nın merkezine doğrudur. Bir cisme etki eden yer çekimi değiştiğinde cismin ağırlığı değişir; madde miktarı değişmediği için kütlesi aynı kalır.
Görseli büyüt05 — Konum değişirse ne olur?
Dünya yüzeyinden yükseldikçe Dünya'nın çekim etkisi azaldığı için ağırlık bir miktar azalır. Kütle değişmez. Dünya Ekvator'dan şişkin, kutuplardan basıktır. Bu yüzden kutuplar Dünya'nın merkezine Ekvator'dan daha yakındır ve kutuplarda yer çekimi kuvveti daha fazladır. Bu nedenle bir cismin ağırlığı kutuplarda Ekvator'a göre daha fazladır, kütlesi ise aynı kalır.
Görseli büyüt06 — Dünya'da ve Ay'da kütle–ağırlık
Mini kontrol
Bir cismin kütlesini ölçmek için hangi araç kullanılır?
Bir astronot Dünya'dan Ay'a giderse hangisi değişmez?
Dünya'nın 1 kg kütleye yaklaşık 10 N yer çekimi kuvveti uyguladığı kabul ediliyor. Kütlesi 3 kg olan cismin yaklaşık ağırlığı kaç N'dır?
Ağırlığı ölçen araç ve birim hangisidir?
Aynı cismin deniz seviyesinden yüksek bir dağa çıkarıldığında hangi özelliği değişmez?
Dünya'da ağırlığı 60 N ölçülen bir cisim Ay'a götürülüyor. Hangisi kesinlikle doğrudur?
- 1Kütle bir cismin sahip olduğu madde miktarıdır.
- 2Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir.
- 3Kütle eşit kollu teraziyle ölçülür.
- 4Ağırlık dinamometreyle ölçülür.
- 5Kütle birimleri gram ve kilogramdır; ağırlık birimi Newton'dır.
- 6Kütle konuma göre değişmez, ağırlık değişebilir.
- 7Dünya'nın merkezinden uzaklaştıkça ağırlık bir miktar azalabilir.
- 8Ay'da kütle aynı kalırken ağırlık azalır; Dünya'daki ağırlık, Ay'dakinin yaklaşık 6 katıdır.
- 9Dünya'da yaklaşık olarak 1 kg kütle 10 N ağırlığa karşılık alınır.
- 10Bir cismin ağırlığı kutuplarda Ekvator'a göre daha fazladır, kütlesi ise değişmez.