Dünya'mız ve Gökyüzündeki Komşularımız
Güneş, Dünya ve Ay'ın hareketlerini, hareket sürelerini ve hacimsel büyüklüklerini tek modelde ilişkilendir.
Konu anlatım videosu
3:05 · 1080pGüneş, Dünya ve Ay sürekli hareket hâlindedir. Bu üç gök cisminin hangisinin kendi ekseninde döndüğünü, hangisinin başka bir cismin çevresinde dolandığını ve büyüklük sıralarını birlikte inceleyelim.
Bu konuda öğreneceklerin
- Dönme ve dolanmayı ayırt eder.
- Güneş, Dünya ve Ay'ın hareket yönlerini açıklar.
- Temel hareket sürelerini karşılaştırır.
- Hacimsel büyüklük sırasını model üzerinde gösterir.
01 — Güneş neden gün içinde farklı yerlerde görünür?
Güneş'in sabah, öğle ve akşam gökyüzündeki görünür konumunun değişmesi Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesinin sonucudur. Güneş'in Dünya çevresinde dolandığı anlamına gelmez.
02 — Dönme ve dolanma nedir?
| Kavram | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Dönme | Bir gök cisminin kendi ekseni etrafındaki hareketi | Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi |
| Dolanma | Bir gök cisminin başka bir gök cisminin çevresindeki hareketi | Dünya'nın Güneş çevresinde dolanması |
03 — Hareketler hangi yöndedir?
Güneş, Dünya ve Ay kendi eksenleri etrafında batıdan doğuya doğru döner. Kuzey yönünden bakıldığında bu hareket saatin dönme yönünün tersinedir. Dünya'nın Güneş çevresindeki ve Ay'ın Dünya çevresindeki dolanma hareketleri de saatin dönme yönünün tersinedir.
Görseli büyüt04 — Hareketler ne kadar sürer?
| Gök cismi | Hareket | Yaklaşık süre |
|---|---|---|
| Dünya | Kendi ekseni etrafında dönme | 24 saat |
| Dünya | Güneş çevresinde dolanma | 365 gün 6 saat |
| Ay | Kendi ekseni etrafında dönme | Yaklaşık 27 gün 8 saat |
| Ay | Dünya çevresinde dolanma | Yaklaşık 27 gün 8 saat (dönme süresine eşit) |
05 — Güneş, Dünya ve Ay ne kadar büyüktür?
Bir cismin uzayda (boşlukta) kapladığı yere hacim denir. Hacimsel büyüklük sırası Güneş > Dünya > Ay şeklindedir.
Görseli büyüt06 — Birlikte nasıl hareket ederler?
Görseli büyüt- Güneş kendi ekseninde döner.
- Dünya kendi ekseninde döner ve Güneş çevresinde dolanır.
- Ay kendi ekseninde döner, Dünya çevresinde dolanır ve Dünya ile birlikte Güneş çevresinde ilerler.
Mini kontrol
Dünya'nın 24 saatte tamamladığı hareket hangisidir?
Hacimsel büyüklük sırası hangisidir?
Ay'ın hareketleriyle ilgili hangi ifade doğrudur?
Dünya'nın Güneş çevresindeki bir dolanımı yaklaşık ne kadar sürer?
Dünya'nın kuzey kutbu üzerinden bakıldığında kendi eksenindeki dönüş yönü hangisidir?
Bir modelde küçük küre büyük kürenin çevresinde ilerlerken kendi ekseninde de dönüyor. Bu model hangi iki hareketi birlikte gösterir?
- 1Güneş'in gün içindeki görünür hareketi Dünya'nın dönüşünün sonucudur.
- 2Dönme kendi ekseni, dolanma başka bir cisim çevresindeki harekettir.
- 3Güneş, Dünya ve Ay kendi eksenleri etrafında döner.
- 4Dünya 24 saatte bir kez kendi ekseni etrafında döner.
- 5Dünya yaklaşık 365 gün 6 saatte Güneş'in çevresinde dolanır.
- 6Ay, Dünya'nın çevresinde dolanırken Dünya ile birlikte Güneş'in çevresinde de ilerler.
- 7Ay'ın dönme ve Dünya çevresindeki dolanma süreleri yaklaşık eşittir.
- 8Bu hareketler batıdan doğuya doğrudur; kuzey yönünden bakıldığında saatin dönme yönünün tersidir.
- 9Hacimsel büyüklük sırası Güneş > Dünya > Ay'dır.