Ay'ın Yapısı, Hareketleri ve Evreleri
Ay'ın yüzeyini, hareketlerini, hep aynı yüzünü görmemizin nedenini ve evrelerin nasıl oluştuğunu öğren.
Ay bazen ince bir hilal, bazen yarım daire, bazen de parlak bir daire gibi görünür. Bu değişimin nedeni Ay'ın şeklinin değişmesi değil, Güneş'ten aldığı ışığın Dünya'dan görünen bölümünün değişmesidir.
Bu konuda öğreneceklerin
- Ay'ın temel özelliklerini açıklar.
- Dönme ve dolanma hareketlerini ayırt eder.
- Dünya'dan neden hep aynı yüzünün görüldüğünü açıklar.
- Ana ve ara evreleri doğru sırada tanır.
01 — Ay, Dünya'nın doğal uydusudur
Doğal uydular gezegenlerin çevresinde belirli yörüngelerde hareket eden gök cisimleridir. Ay, Dünya'nın tek doğal uydusu ve Dünya'ya en yakın gök cismidir. Küreye benzer; Dünya ile arasındaki ortalama uzaklık yaklaşık 384.400 km'dir.
02 — Ay kendi ışığını üretir mi?
Ay bir ışık kaynağı değildir. Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için parlak görünür.
03 — Ay'ın yüzeyi nasıldır?
Ay yüzeyinde kaya, taş, kum ve toz; ayrıca vadi, tepe, düzlük ve engebeli alanlar bulunur. Gök taşlarının çarpmasıyla oluşan çukurlara krater denir.
04 — Ay'ın atmosferi ve hava olayları
Ay'ın atmosferi yok denecek kadar incedir. Bu nedenle rüzgâr ve yağış oluşmaz; gök taşlarının büyük bölümü yüzeye ulaşabilir. Astronot ayak izleri ve araç tekerlek izleri uzun yıllar değişmeden kalabilir.
05 — Ay'ın dönme ve dolanma hareketleri
| Hareket | Tanım | Yön |
|---|---|---|
| Dönme | Ay'ın kendi ekseni etrafındaki hareketi | Saatin dönme yönünün tersi |
| Dolanma | Ay'ın Dünya'nın çevresindeki hareketi | Saatin dönme yönünün tersi |
Ay, Dünya'nın çevresinde dolanırken Dünya ile birlikte Güneş'in çevresinde de dolanır.
06 — Neden Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz?
Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi ile Dünya çevresindeki dolanma süresi yaklaşık eşittir. Bu nedenle Ay ilerlerken aynı tarafı Dünya'ya dönük kalır.
07 — Ay'ın evreleri neden oluşur?
Ay Dünya'nın çevresinde dolandıkça Güneş'e ve Dünya'ya göre konumu değişir. Böylece ışık alan bölümünün Dünya'dan görünen miktarı değişir. Ay'ın farklı şekillerde görünmesine Ay'ın evreleri denir.
08 — Ana ve ara evreler
| Evre | Dünya'dan görünümü |
|---|---|
| Yeni Ay | Dünya'ya bakan yüzü karanlık görünür. |
| İlk Dördün | Yeni Ay'dan yaklaşık bir hafta sonra yarım daire görünür. |
| Dolunay | Dünya'ya bakan yüzü tamamen aydınlık görünür. |
| Son Dördün | Dolunaydan yaklaşık bir hafta sonra diğer yarısı aydınlık görünür. |
| Hilal ve Şişkin Ay | Ana evreler arasındaki ara evrelerdir. |
Mini kontrol
Ay neden parlak görünür?
Ay'da ayak izlerinin uzun süre kalmasının temel nedeni nedir?
Ay'ın evrelerinin oluşmasının temel nedeni nedir?
- 1Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur.
- 2Kendi ışığını üretmez; Güneş ışığını yansıtır.
- 3Yüzeyinde kraterler, kaya, taş, kum ve toz bulunur.
- 4Kendi ekseninde döner ve Dünya çevresinde dolanır.
- 5Dönme ve dolanma süreleri yaklaşık eşit olduğu için aynı yüzünü görürüz.
- 6Evre döngüsü yaklaşık 29,5 gün sürer.