4. sınıf · 1. ünite

Yer Kabuğunun Yapısı

Yer kabuğunu oluşturan kayaçları, mineralleri, madenlerin günlük yaşamdaki önemini ve fosillerin oluşum yolculuğunu keşfet.

F.4.1.1.1, F.4.1.1.2, F.4.1.1.318 dakika4 mini soru
Yer Kabuğunun Yapısı kapak görseli
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Konu anlatım videosu

4:17 · 1080p
Videoyu ayrı aç
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Üzerinde yürüdüğümüz kara tabakası, çevremizde gördüğümüz taşlar ve geçmiş canlıların izleri aynı büyük öykünün parçalarıdır. Bu öykü yer kabuğunda başlar.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Yer kabuğunun kayaçlardan oluştuğunu açıklarsın.
  • Kayaç, mineral ve maden arasındaki ilişkiyi kurarsın.
  • Madenlerin ürünlerin yapımında ham madde olarak kullanıldığını fark edersin.
  • Fosilleşme aşamalarını doğru sıraya koyar ve fosillerden çıkarım yaparsın.

01 — Yer kabuğunu keşfet

Üzerinde bir ev bulunan, farklı kayaçlardan oluşmuş yer kabuğu kesitiGörseli büyüt
Canlılar, kayaçlardan oluşan yer kabuğu üzerinde yaşar.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

02 — Kayaçlar nasıl oluşur?

Yer kabuğunun altında çok sıcak ve akışkan magma bulunabilir. Yeryüzüne ulaşan magma zamanla soğuyup katılaşabilir ve kayaçları oluşturabilir.

03 — Kayaçlar nasıl parçalanır?

Kayaçlar hep aynı büyüklükte kalmaz. Rüzgâr, yağmur, akarsular ve sıcaklık değişimleri kayaçları uzun zaman içinde parçalayabilir. Kayaçların parçalanmasıyla büyükten küçüğe doğru kaya, taş, çakıl ve kum tanecikleri oluşur.

04 — Kayaçlar ve mineraller

Farklı minerallerin bir araya gelerek kayaç oluşturmasını gösteren şemaGörseli büyüt
Bir kayaç bir veya birden fazla mineral içerebilir.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

Kayaçların yapısında mineraller bulunur. İçerdikleri mineraller kayaçların renk, parlaklık ve görünüşlerinin farklı olmasına neden olabilir.

KavramKısa açıklama
Yer kabuğuDünya'nın en dış katmanıdır; üzerinde yaşarız.
KayaçYer kabuğunu oluşturan yapılardandır.
MineralKayaçların yapısında bulunur.
JeologYer kabuğu ve kayaçlar üzerinde araştırma yapan bilim insanıdır.

05 — Madenler

Ekonomik değeri olan kayaçlara maden denir. Madenlerin yeryüzüne çıkarıldığı yere maden ocağı denir. Çıkarılan madenler kırma, eritme gibi işlemlerle taş ve topraktan ayrılır ve çeşitli ürünlerin yapımında kullanılır. Yer kabuğunda bulunan ve insanların farklı amaçlarla kullandığı her şeye ham madde denir. Ülkemiz maden bakımından zengindir; madenler ülke ekonomimize büyük katkı sağlar.

Madenin çıkarılmasından işlenmesine ve ürüne dönüşmesine uzanan aşamalarGörseli büyüt
Madenler doğrudan hazır ürün biçiminde çıkarılmaz; işlenerek üretimde kullanılır.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

MadenKullanım örneği
AltınTakı yapımı
BakırElektrik kabloları
DemirKapı ve yapı malzemeleri
MermerYapı ve kaplama malzemeleri
BorCam, seramik ve temizlik maddeleri
GümüşTakı, süs eşyası ve elektronik aletler
KromPaslanmaz çelik ve metal kaplama
LinyitElektrik üretimi, sanayi ve ısınma
Taş kömürüDemir çelik endüstrisi ve elektrik üretimi

06 — Madenler hayatımızın neresinde?

07 — Fosiller

Fosiller, milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvanların günümüze ulaşan kalıntıları veya izleridir. Kemik, diş, kabuk, yaprak izi ve ayak izi fosilleşebilir; bazı küçük canlılar ağaç reçinesinde korunabilir.

Kayaç üzerinde korunmuş sürüngen iskeleti, balık iskeleti ve yaprak izinden oluşan üç fosil örneğiGörseli büyüt
Fosiller yalnızca dinozor kemiği değildir.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

08 — Fosilleşme aşamaları

Bir balık kalıntısının gömülmesi, tabakalarla kaplanması, fosilleşmesi ve açığa çıkarılmasını gösteren dört aşamaGörseli büyüt
Fosilleşme çok uzun zaman içinde gerçekleşir.
Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan.

AşamaNe olur?
1. Gömülme ve kaplanmaCanlı kalıntısı çamur, kum gibi tabakaların altında kalır ve havayla teması kesilir.
2. FosilleşmeÇok uzun zaman içinde kalıntı, tabakalardaki minerallerle kaplanır ve sert kısımları taşlaşarak fosilleşir.
3. Kayaçların aşınmasıFosili örten kayaçlar doğal etkilerle aşınır ve parçalanır.
4. Açığa çıkmaFosil görünür hâle gelir ve insanlar tarafından fark edilebilir.

Mini kontrol

Mini soru

Yer kabuğunun kara tabakası temel olarak neden oluşur?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı · 1. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Kayaç, mineral ve maden arasındaki ilişkiyi en doğru anlatan ifade hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı · 2. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Aşağıdaki maden–kullanım alanı eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı · 3. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Mini soru

Fosilleşme sürecinin doğru sıralaması hangisidir?

Birlikte geliştirelim

Bir hata mı gördün?

Yer Kabuğunun Yapısı · 4. soru

Adını, okulunu veya telefonunu açıklamaya yazma. E-posta adresin ve bildirimin herkese açık yayımlanmaz. 13 yaşından küçüksen geri dönüş için veli e-postası kullan. Aynı soru için bir kez bildirim gönderebilirsin.

Kısaca özet
  1. 1Yer kabuğunun yapısında kayaçlar bulunur.
  2. 2Kayaçlar minerallerden oluşur ve doğal etkilerle daha küçük parçalara ayrılabilir.
  3. 3Ekonomik değeri olan kayaçlara maden denir; madenler ürünlerin yapımında ham maddedir.
  4. 4Fosiller geçmiş canlıların kalıntıları veya izleridir ve çok uzun zamanda oluşur.
  5. 5Fosiller geçmiş yaşam ve çevre koşulları hakkında kanıta dayalı çıkarımlar yapmamızı sağlar.