3. sınıf · 3. ünite

Fosil Oluşumu

Fosillerin hangi koşullarda ve hangi sırayla oluştuğunu, bize geçmiş yaşam hakkında nasıl kanıt sunduğunu keşfet.

FB.3.3.216 dakika4 mini soru
Fosil Oluşumu kapak görseli

Çok uzun zaman önce yaşamış canlıları doğrudan göremeyiz. Ancak bazı canlıların kalıntıları veya bıraktıkları izler uygun koşullarda korunabilir. Bu kanıtlara fosil denir.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Fosilin ne olduğunu açıklarsın.
  • Fosil oluşumunun parçalarını ve aşamalarını belirlersin.
  • Fosil oluşum aşamalarını doğru sıraya koyarsın.
  • Fosillerin geçmiş yaşam hakkında bilgi verdiğini fark edersin.

01 — Geçmişten kalan kanıtlar

Kayaç üzerinde korunmuş sürüngen, balık ve yaprak izlerini gösteren üç fosil örneği
Fosil, canlıya ait bir kalıntı veya canlının bıraktığı bir iz olabilir.

Fosiller bazen bir canlının kemik, kabuk veya diş gibi sert bölümlerinden; bazen de yaprak ya da ayak izi gibi izlerden oluşabilir. Fosiller bize geçmişte yaşamış canlılar ve onların yaşadığı çevre hakkında bilgi verir.

02 — Fosil nasıl oluşur?

Bir balığın ölmesi, tortularla örtülmesi, kayaç katmanında iz bırakması ve fosilin bulunmasını gösteren sıralı aşamalar
Fosil oluşumu birbirini izleyen aşamalardan oluşur ve çok uzun zaman alır.
SıraAşama
1Canlı ölür veya bulunduğu ortamda bir iz bırakır.
2Kalıntı ya da iz kısa sürede kum, çamur gibi tortularla örtülür.
3Üstte yeni tortu katmanları birikir.
4Çok uzun zaman içinde katmanlar sıkışır ve kayaçlaşır; kalıntı veya iz korunur.
5Kayaç zamanla yeryüzüne yaklaşır; fosil bilimciler fosili bulup inceler.

03 — Her canlı fosilleşir mi?

Hayır. Kalıntının parçalanmadan önce hızla örtülmesi ve çok uzun süre korunması gerekir. Bu koşullar her zaman oluşmadığı için yaşamış canlıların yalnızca küçük bir bölümü fosilleşebilir.

Kayaç içinde balık izi, buzul içinde mamut ve ağaç reçinesi içinde böcek örnekleri
Canlı kalıntıları kayaçlarda, buzullarda veya sertleşmiş bitki reçinesinde korunabilir.

04 — Fosil bilimciler iş başında

İki fosil bilimcinin kayaç içindeki fosili büyüteç ve kayıt araçlarıyla incelemesi
Fosil bilimciler fosilleri dikkatle inceler, ölçer, kaydeder ve kanıtlara göre çıkarım yapar.

Fosilleri inceleyen bilim dalına fosil bilimi, yani paleontoloji denir. Bu alanda çalışan bilim insanına fosil bilimci, yani paleontolog denir. Paleontologlar kazı yapar, fosillere zarar vermeden onları çıkarır ve buldukları kanıtları kaydeder.

Mini kontrol

Mini soru

Fosil nedir?

Mini soru

Fosil oluşumunda kalıntının kum veya çamurla örtülmesinin önemi nedir?

Mini soru

Fosilleri inceleyen bilim insanına ne ad verilir?

Mini soru

Fosiller en çok hangi konuda bilgi verir?

Kısaca özet
  1. 1Fosil, geçmişte yaşamış bir canlıya ait korunmuş kalıntı veya izdir.
  2. 2Canlı kalıntısının hızla örtülmesi korunmasına yardım eder.
  3. 3Fosil oluşumu birbirini izleyen aşamalardan oluşur.
  4. 4Fosillerin oluşması çok uzun zaman alır.
  5. 5Her ölen canlı fosilleşmez; uygun koşullar gerekir.
  6. 6Fosiller geçmiş yaşam hakkında kanıt sunar.
  7. 7Fosilleri inceleyen bilim dalı paleontoloji, bilim insanı paleontologdur.
  8. 8Fosil bilimciler fosilleri dikkatle bulur, çıkarır, kaydeder ve inceler.