Çevremizde birbirinden çok farklı canlılar bulunur. Canlıların benzer ve farklı özelliklerini incelemek, onları tanımamızı ve gruplandırmamızı kolaylaştırır.
Bu konuda öğreneceklerin
Canlıların ortak özelliklerini örneklerle açıklarsın.
Canlıların benzer ve farklı yönlerini belirlersin.
Canlıları uygun ölçütlere göre gruplandırırsın.
Dört temel canlı grubunu ayırt edersin.
01 — Bir varlığın canlı olduğunu nasıl anlarız?
Sadece yer değiştirmesine bakarak bir varlığın canlı olduğuna karar veremeyiz. Vantilatör de hareket eder ama canlı değildir. Canlıları tanımak için ortak özelliklerini birlikte inceleriz.
Yaşamlarını sürdürmek için beslenir; bitkiler kendi besinlerini üretir.
Üreme
Kendilerine benzer yeni canlılar oluşturabilirler.
Hareket
Hayvanlar yer değiştirebilir; bitkiler de çevreye yönelme gibi hareketler gösterebilir.
Tepki verme
Çevrelerindeki değişiklikleri algılayıp tepki verebilirler.
Solunum
Bütün canlılar solunum yapar. Balıklar solungaçlarıyla, ağaçlar yaprak ve gövdeleriyle solunum yapar.
Boşaltım
Vücutlarında oluşan bazı atıkları dışarı atarlar. Örneğin keçi idrar, dışkı ve terleme yoluyla; bitkiler terleme yoluyla ve yapraklarını dökerek boşaltım yapar.
03 — Canlıları neden gruplandırırız?
Canlıların belirli özelliklere göre gruplara ayrılmasına sınıflandırma denir. Canlıları benzer ve farklı özelliklerine göre sınıflandırmak onları incelemeyi kolaylaştırır; bir canlının neye benzediğini, nasıl beslendiğini veya nasıl bir ortamda yaşadığını daha kolay öğreniriz. Farklı amaçlarla farklı gruplamalar yapılabilir; bu ünitede canlıları dört ana grupta sınıflandırırız.
Görseli büyütSoldan sağa: mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar.
Canlı grubu
Temel özellik ve örnek
Mikroskopla görülebilen canlılar
Çok küçük oldukları için çıplak gözle görülemez; mikroskopla incelenir.
Mantarlar
Farklı renk ve şekillerde olabilir; bitki değildir ve ayrı bir canlı grubudur.
Bitkiler
Çeşitli ortamlarda yaşar ve kendi besinlerini üretir.
Hayvanlar
Suda, karada ya da hem suda hem karada yaşayabilir; beslenme biçimleri farklıdır.
04 — Gözle göremediğimiz canlılar
Havada, suda, toprakta ve başka canlıların vücudunda yaşayabilen çok küçük canlılar vardır. Mikroskop, onları büyüterek görmemize ve incelememize yardımcı olur.
05 — Hangi canlı hangi grupta?
Görseli büyütÜst sıra: eğrelti otu, kurbağa, mantar. Alt sıra: mikroskobik canlı, papatya, balık. Hangi gruba aitler?
Mini kontrol
Mini soru
Hangisi canlıların ortak özelliklerinden biridir?
Mini soru
Fasulye bitkisinin bir desteğe sarılarak uzanması hangi özelliği gösterir?
Mini soru
Şapkalı mantar hangi canlı grubunda yer alır?
Mini soru
Çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük canlıları incelemek için hangi araçtan yararlanırız?
Kısaca özet
1Canlılar büyür, beslenir, ürer, hareket eder, tepki verir, solunum ve boşaltım yapar.
2Bir varlığın yalnız hareket etmesi onun canlı olduğunu göstermez.
3Bitkiler de çevreye yönelme ve desteğe sarılma gibi hareketler gösterebilir.
4Canlıların belirli özelliklere göre gruplara ayrılmasına sınıflandırma denir; canlıları benzer ve farklı özelliklerine göre gruplandırabiliriz.
5Mikroskopla görülebilen bazı canlılar çıplak gözle görülemez.
6Mantarlar bitkilerden ayrı bir canlı grubudur.
7Bitkiler kendi besinlerini üretir.
8Hayvanlar farklı yaşam alanlarında ve farklı beslenme biçimleriyle yaşayabilir.
Şimdi sıra sende
Öğrendiklerini denemek ister misin?
Canlıların Sınıflandırılması konusunun testini çözerek öğrendiklerini kontrol et.