Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları
Merak ettiğimiz bir soruya tahmin, gözlem, model, deney, belge taraması ve iletişim yollarıyla nasıl cevap aradığımızı keşfet.
Bir şeyi merak ettiğimizde cevabı hemen bilmeyebiliriz. Soru sorar, uygun bilgiye ulaşma yolunu seçer, bilgi toplar ve ulaştığımız sonucu paylaşırız. Bilimsel keşif merak etmekle başlar.
Bu konuda öğreneceklerin
- Merak ettiğin bilimsel bir konuyla ilgili soru sorarsın.
- Soruna uygun bilgiye ulaşma yolunu seçersin.
- Topladığın bilgileri kaydedip karşılaştırırsın.
- Her araştırmada aynı yolların aynı sırayla kullanılmadığını fark edersin.
01 — Her şey merakla başlar
Önce ilgimizi çeken bir konu belirleriz. Sonra bu konu hakkında cevabını merak ettiğimiz bir soru sorarız. Açık ve araştırılabilir bir soru, hangi yolu kullanacağımızı seçmemizi kolaylaştırır.
02 — Bilim dedektifinin altı yolu
| Yol | Ne yaparız? | Örnek |
|---|---|---|
| Tahmin etme | Bildiklerimizden yola çıkarak olası bir cevap düşünürüz. | Koyu bulutları görünce yağmur yağabileceğini düşünmek |
| Gözlem yapma | Bir nesneyi veya olayı dikkatli ve planlı inceleriz. | Kuşları belirli saatlerde izlemek |
| Model oluşturma | Bir şeyi anlamayı kolaylaştıran basit bir benzerini kullanırız. | Toplarla Güneş, Dünya ve Ay modeli yapmak |
| Belge taraması | Kitap, dergi, fotoğraf ve güvenilir dijital kaynakları inceleriz. | Eski okul fotoğraflarına bakmak |
| Deney yapma | Bir tahmini kontrol etmek için düzenli bir deneme yaparız. | Dondurmaların erime sürelerini karşılaştırmak |
| İletişim kurma | Uygun kişiden bilgi alır ve öğrendiklerimizi paylaşırız. | Bir sağlık çalışanına soru sormak |
03 — Tahmin eder, gözlemler ve deneriz
Tahmin kesin cevap değildir; kontrol edilebilir bir düşüncedir. Gözlemde ne gördüğümüzü ve ne zaman olduğunu dikkatlice inceleriz. Deneyde ise karşılaştıracağımız durumları düzenli biçimde hazırlarız.
04 — Bilgiyi toplar, kaydeder ve karşılaştırırız
Topladığımız bilgileri unutmamak için yazar, çizer veya basit bir tabloya işleriz. Kayıtlarımıza bakarak bilgileri karşılaştırır ve ne öğrendiğimizi söyleriz.
05 — Her araştırmada aynı sıra izlenir mi?
Mini kontrol
Gökyüzündeki koyu bulutlara bakıp 'Yağmur yağabilir.' demek hangi yoldur?
Bir karınca yuvasını büyüteçle dikkatlice inceleyen çocuk hangi yolu kullanır?
Güneş, Dünya ve Ay'ı farklı büyüklükte toplarla göstermek hangi yoldur?
Sağlıklı beslenmeyle ilgili doğru bilgi almak için en uygun seçim hangisidir?
- 1Bilimsel araştırma merak etmek ve soru sormakla başlar.
- 2Tahmin, gözlem, model, belge taraması, deney ve iletişim bilgiye ulaşma yollarındandır.
- 3Tahmin, kontrol edilebilen olası bir cevaptır.
- 4Model gerçeğin birebir aynısı olmak zorunda değildir.
- 5Bilgileri kaydetmek karşılaştırma ve çıkarım yapmayı kolaylaştırır.
- 6Güvenilir kaynak ve uygun kişiler seçilmelidir.
- 7Her araştırmada bütün yolları aynı sırayla kullanmak gerekmez.